İdarenin işlem veya eyleminden doğan zararın giderilmesi istendiğinde, dosyanın ağırlığı hukuki tartışmada değil sayısal ve teknik ispatta toplanır. İYUK'un yargılama usulü, idari işlemlerin dayandığı özel mevzuat ve kamu alacaklarının tahsiline ilişkin 6183 sayılı Kanun uygulaması birlikte değerlendirildiğinde, tam yargı davasının üç ayak üzerinde durduğu görülür: idarenin kusurlu ya da kusursuz sorumluluğu, gerçekleşmiş zarar ve ikisi arasındaki bağ.
Ön Başvuru Aşamasını Boşa Harcamamak
İdareye yapılan başvuru çoğu zaman formalite gibi görülür ve tek cümlelik bir talep yazısıyla geçiştirilir. Oysa bu aşama iki işlev taşır: talebin kapsamını belirler ve idarenin elindeki bilgi ve belgelerin dosyaya girmesinin yolunu açar. Başvuruda zarar kalemleri ayrıştırılmadığında, sonraki aşamada kapsamı genişletmek tartışmaya açılabilir. Başvuruya verilen cevabın veya cevapsız geçen sürenin tarihi ise dava süresinin başlangıcını etkilediğinden ayrıca kayıt altına alınmalıdır.
Zararı Somutlaştıran Belgeler
- Gerçekleşen gideri gösteren fatura, ödeme belgesi ve banka kayıtları
- Kazanç kaybı iddiası için önceki döneme ait gelir ve faaliyet kayıtları
- Olay tarihindeki fiilî durumu gösteren tutanak, rapor ve fotoğraflar
- İdarenin işlem dosyası, yazışmaları ve denetim kayıtları
- Teknik uyuşmazlıklarda ön hazırlık niteliğinde uzman görüşü
Nedensellik: En Sık Kopan Halka
Zarar belgelendiği hâlde davanın sonuçsuz kalmasının en yaygın sebebi, zararın idarenin davranışından kaynaklandığının gösterilememesidir. Araya giren üçüncü kişi davranışı, zarar görenin kendi kusuru veya öngörülemeyen dış etkenler bu bağı zayıflatır. Bu nedenle dilekçede olayın zaman çizelgesi kurulmalı, idarenin hangi anda hangi yükümlülüğü yerine getirmediği ve bunun sonucu tek tek gösterilmelidir.
İptal ve Tam Yargı İlişkisini Kurmak
Zararın kaynağı bir idari işlemse, işlemin hukuka aykırılığı ile tazminat talebinin nasıl ilişkilendirileceği baştan planlanmalıdır. Bu iki talebin birlikte mi yoksa sırayla mı ileri sürüleceği, süre hesabını ve delil ihtiyacını değiştirir. Kararın tebliğ tarihi ise her hâlde dosyanın ilk sayfasına yazılması gereken bilgidir.
Kapanış
İdari yargıda süreler kısa, telafi imkânı ise sınırlıdır; hazırlık aşamasında kazanılan zaman doğrudan sonuca yansır. Yukarıdaki çerçeve genel bilgilendirme amaçlıdır. Zararın niteliği, idarenin faaliyet alanı ve olayın gelişimi izlenecek yolu değiştirebileceğinden, somut dosyada hukuki değerlendirme alınması önerilir.