İdarenin işlem veya eyleminden doğan zararın tazmini istendiğinde, dosyanın kaderini çoğu zaman ilk dilekçedeki tarih hesabı belirler. İYUK ön başvuru ve dava süresi rejimini kurarken, kamu alacakları yönünden 6183 ve vergisel uyuşmazlıklarda VUK ayrı takvimler getirir. Bu nedenle tam yargı dosyasında ilk yapılacak iş, hangi takvimin işlediğini belirlemektir.
Zararın öğrenildiği an nasıl belirlenir
Sürelerin başlangıcı, zararın ve failin öğrenilmesine bağlanır. Ancak uygulamada zarar bir anda değil, aşamalı olarak ortaya çıkar. Bir yapının hasar görmesi, bir hizmetin aksaması ya da bir işlemin uygulanması ile zararın miktarının netleşmesi arasında aylar geçebilir.
- Zararın doğduğu olay ile miktarının belirlendiği an ayrı ayrı kaydedilmelidir.
- Rapor, tutanak ve fatura gibi belgelerin tarihleri kronolojik olarak sıralanmalıdır.
- Devam eden zararlarda her yeni kalem için ayrı değerlendirme yapılmalıdır.
Ön başvuru aşamasını boşa harcamamak
İdareye yapılan başvuru yalnızca bir formalite değildir; dava dilekçesinin provasıdır. Bu başvuruda talep edilmeyen kalemlerin sonradan eklenmesi tartışma yaratır. Ayrıca başvuruya verilen cevap, idarenin savunma hattını erkenden gösterdiği için stratejik değer taşır.
Başvurunun idareye ulaştığı tarih, cevap süresinin ve buna bağlı dava süresinin hesabında esas alınır. Bu yüzden gönderi kaydı, kayıt numarası ve varsa elektronik başvuru çıktısı saklanmalıdır. Cevabın gecikmesi hâlinde zımni ret varsayımıyla işleyecek takvim önceden hesaplanmalıdır.
Bildirim gecikmesinin yarattığı tuzak
Cevap yazısının eski adrese gönderilmesi veya elektronik kanaldan gelen bildirimin fark edilmemesi, dava süresinin sessizce tükenmesine yol açar. İdareyle yazışmada tek bir adres ve tek bir iletişim kanalı kullanmak, bu riski azaltır. Vekil aracılığıyla yürütülen dosyalarda bildirimlerin vekile yapılması ayrıca talep edilmelidir.
Zarar kalemlerinin ispatı
- Maddi zarar, belgeye dayalı kalemler hâlinde ayrıştırılır.
- Yoksun kalınan kazanç iddiası, geçmiş dönem verileriyle desteklenir.
- Manevi tazminat talebi olayın niteliğiyle ilişkilendirilerek gerekçelendirilir.
- Bilirkişi incelemesi gerektiren hususlar dilekçede açıkça işaret edilir.
Bu metin genel bir yol haritası sunar. Süre hesabı olayın niteliğine göre değiştiğinden ve kaçırılan süre telafi edilemeyebileceğinden, başvuru öncesinde hukuki değerlendirme alınması önerilir.