İdarenin işlem veya eyleminden doğan zararın giderilmesi istendiğinde tartışma çoğu zaman zararın varlığı üzerinde değil, zararın hangi gün öğrenildiği üzerinde yürür. İYUK ekseninde yürüyen tam yargı davalarında idareye ön başvuru aşaması bu tarihe bağlı olduğundan, bildirimin geç ulaşması hakkın esasına hiç girilmeden dosyanın kapanmasına yol açabilir.
Zararın Doğduğu An ile Öğrenildiği An
Bazı zararlarda bu iki tarih çakışır; yapı hasarı, sağlık hizmetinden doğan zarar veya uzun süre sonra fark edilen bir eksik ödeme gibi hâllerde ise araya yıllar girebilir. Tam yargı davasında takvim, zararın doğduğu ya da öğrenildiği tarihe bağlandığından, öğrenme tarihini gösteren somut kayıt dosyanın ilk yapı taşıdır. Bu kayıt bir rapor, bir kurum yazısı ya da resmî bir bildirim olabilir; sözlü öğrenme iddiası tek başına zayıf kalır.
İdareye Başvuru Basamağının İşlevi
Tam yargı talebinde idareye yapılan başvuru, zararın kabul edilip edilmeyeceğini görmenin yanı sıra dosyanın çerçevesini de belirler. Başvuruda zarar kalemleri açıkça sayılmalı, dayanağı gösterilmeli ve talep edilen tutar hesaplanabilir biçimde yazılmalıdır. Başvurunun cevapsız kalması zımni ret sonucunu doğurur ve dava takvimi bu andan itibaren işler; cevap beklemek gerekçesiyle yapılan gecikmeler kabul görmez.
Sorumluluğun Kurulması
- İdarenin hangi işlem veya eyleminin zarara yol açtığının açıkça gösterilmesi
- Hizmetin kötü, geç ya da hiç işletilmediğine dair somut örnekler
- Zarar ile idari faaliyet arasındaki bağın kesintisiz biçimde kurulması
- Zarar görenin kendi davranışının etkisi varsa bunun baştan değerlendirilmesi
- Aynı olayla ilgili yürüyen ceza veya idari soruşturma dosyalarının izlenmesi
Zarar Hesabını Somutlaştırmak
- Maddi zarar kalemleri fatura, ekspertiz ve gelir kaybı belgeleriyle ayrı ayrı gösterilir.
- Manevi zarar talebi, olayın kişide yarattığı somut etki anlatılarak gerekçelendirilir.
- Faiz talebinin başlangıç tarihi dilekçede açıkça belirtilir.
- Teknik inceleme gerekiyorsa hangi konuda uzman görüşü isteneceği baştan yazılır.
- Vergi ve kamu alacağı ilişkili zararlarda VUK ve 6183 sayılı Kanun kapsamındaki işlemlerin tarihleri ayrıca izlenir.
İptal ve Tam Yargı İlişkisi
Bir işlemin hukuka aykırılığı ile bu işlemden doğan zararın tazmini birbirine bağlı ama ayrı taleplerdir. İptal davası açılmış olması tazminat takvimini kendiliğinden askıya almaz. Bu nedenle iki talebin birlikte mi yoksa ayrı ayrı mı ileri sürüleceği, dosyanın en başında karara bağlanmalıdır.
Yukarıdaki bilgiler genel çerçeve sunmak içindir. Zararın türü, öğrenme tarihi ve idarenin faaliyet alanı sonucu doğrudan etkileyeceğinden, tazminat talebinizi hazırlarken hukuki değerlendirme almanız uygun olur.