Tam yargı davası, idari bir işlem veya eylemden doğan zararın tazminini amaçlar. Uygulamada dosyaların önemli bir bölümü esas incelenmeden; tebligatın ne zaman yapıldığı, hangi mahkemenin yetkili olduğu ve idareye ön başvuru basamağının atlanıp atlanmadığı noktasında sonuçlanır. İYUK, uyuşmazlık kamu alacağına dokunuyorsa VUK ve 6183 birlikte okunmadan takvim kurmak risklidir.
Sürenin Başladığı An Tebligata Bağlıdır
İşlemden doğan zararlarda süre kural olarak işlemin yazılı bildiriminden itibaren işler. Tebligatın usulsüz olduğu hâllerde ise muhatabın işlemi fiilen öğrendiği tarih esas alınabilir. Bu yüzden dosyaya önce tebliğ mazbatası, tebliğ tarihi, tebliğ edilen kişinin sıfatı ve adresin güncelliği konulmalıdır. Eylemden doğan zararlarda ise başlangıç, zararın öğrenildiği ana bağlanır ve idari eylemin niteliği tartışılır.
Ön Başvuru Basamağı Atlanmamalı
İdari eylemlerden doğan tam yargı taleplerinde, doğrudan dava yerine önce ilgili idareye başvurulması gerekir. Bu basamağın atlanması, esasa girilmeden dosyanın kapanmasına yol açar. Başvuru dilekçesinde zarar kalemleri ayrıştırılmalı, maddi zarar için hesap yöntemi, manevi zarar için ise olayın kişilik hakları üzerindeki etkisi ayrı ayrı açıklanmalıdır. İdarenin cevap vermemesi hâlinin nasıl değerlendirileceği de baştan planlanır.
Yetkili Mahkemenin Belirlenmesi
İdari yargıda yetki kamu düzenindendir ve resen gözetilir. Kural olarak işlemi veya eylemi gerçekleştiren idari merciin bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir; taşınmaza, kamu görevlisinin özlük haklarına veya vergiye ilişkin uyuşmazlıklarda özel yetki kuralları uygulanır. Yetkisiz mahkemeye açılan dava, dosyanın gönderilmesiyle sürebilir; ancak bu gecikme yürütmenin durdurulması talebinin etkisini zayıflatır.
Uzlaşma mı Dava mı
- Kamu alacağına ilişkin bir boyut varsa, idari aşamadaki uzlaşma ve düzeltme yollarının dava süresine etkisi ayrıca hesaplanır.
- Zararın belgelenebilir kısmı ile takdire kalan kısmı ayrılır; belgelenebilir kısımda sulh ihtimali daha yüksektir.
- Sulh görüşmesi sürerken dava süresinin kendiliğinden uzamayacağı unutulmamalıdır.
- Yürütmenin durdurulması ihtiyacı varsa, görüşme beklenmeden dava açmak daha korunaklı olabilir.
Dosya Öncesi Kontrol
- Tebliğ tarihi ve usulü belgeyle doğrulanır.
- Ön başvurunun yapılıp yapılmadığı ve cevabın tarihi not edilir.
- Zarar kalemleri hesap tablosuna dökülür.
- Yetkili mahkeme, işlemi tesis eden merci üzerinden belirlenir.
- Yürütmenin durdurulması talebinin gerekçesi ayrıca yazılır.
Bu metin bilgilendirme amacı taşır. İdari süreçlerde tek bir tarih farkı sonucu değiştirebileceğinden, dosyanızdaki belgelerin bir hukukçu tarafından incelenmesi önerilir.