İdarenin işlem veya eyleminden doğan zararın giderilmesi istenen tam yargı davalarında, esasa ilişkin haklılık kadar sürenin doğru hesaplanması belirleyicidir. İYUK, VUK ve 6183 sayılı Kanun ekseninde yürüyen uyuşmazlıklarda sürenin başlangıcını tayin eden nokta çoğu zaman tebliğdir. Bu rehber, tebliğ merkezli süre hesabını ve zararın ispatında delil eksikliğinin yarattığı boşluğu ele alır.
Tebliğ Hangi Anda Gerçekleşmiş Sayılır?
Sürenin başlangıcı bakımından önemli olan, ilgilinin fiilen haberdar olduğu an değil, usulüne uygun tebligatın yapıldığı andır. Adres kayıt sistemine yapılan tebligat, elektronik tebligat ve iş yeri adresine yapılan bildirimler farklı sonuçlar doğurabilir. Tebliğ evrakının üzerindeki şerh, kime teslim edildiği ve hangi gerekçeyle bırakıldığı bu nedenle dikkatle incelenmelidir. Usulsüz tebligat iddiası ileri sürülecekse, öğrenme tarihinin nasıl belirlendiği de açıklanmalıdır.
Eylemden Doğan Zararda Başlangıç Farklıdır
İdari işleme dayanan uyuşmazlıkta hareket noktası tebliğ iken, idari eylemden doğan zararlarda tablo değişir: zararın ve eylemle bağının öğrenildiği an öne çıkar. Sağlık hizmetinden veya bir altyapı çalışmasından doğan zararlarda kimi zaman sonucun ne zaman kesinleştiği bile tartışma konusudur. Bu tür dosyalarda, zararın ortaya çıktığı tarihi gösteren raporun ve bu tarihe ilişkin kayıtların baştan toplanması gerekir.
Zararın İspatında Sık Görülen Boşluklar
- Zarar iddiası toplu bir rakamla ifade ediliyor, kalemlere ayrılmıyor
- Yapılan giderlerin belgesi bulunmuyor veya belgeler üçüncü kişi adına düzenlenmiş
- Gelir kaybı iddiası, olay öncesi döneme ait karşılaştırmalı kayıtlarla desteklenmiyor
- İdarenin eylemi ile zarar arasındaki bağ teknik bir raporla ortaya konulmuyor
- Manevi zarar talebi, kişisel etkileri gösteren somut olgular anlatılmadan yazılıyor
Dava Öncesi İzlenecek Sıra
- Tebliğ evrakı, zarfı ve varsa elektronik tebligat kaydı dosyanın başına konur.
- Zarara ilişkin belgeler tarih sırasına dizilir ve her biri hangi kalemi desteklediğiyle etiketlenir.
- İdareye başvuru yolu gerekiyorsa, başvurunun tarihi ve idarenin cevap durumu kayda geçirilir.
- Talep edilen tutar hesaplanırken artırılabilecek kalemler ayrıca değerlendirilir.
- Yürütmenin durdurulması gerekiyorsa, telafisi güç zararın somut görünümü yazılı hale getirilir.
Cevap Dilekçesinden Sonrasını Öngörmek
İdarenin savunmasıyla birlikte dosyaya giren işlem dosyası, çoğu zaman davacının bilmediği belgeleri içerir. Bu belgelerin ayrıntılı incelenmesi, ilk dilekçede kurulamayan bağın sonradan gösterilmesine imkân verebilir. Bu nedenle savunmaya cevap aşaması, tekrar niteliğinde bir metinle değil, yeni gelen belgelere odaklanan bir değerlendirmeyle geçilmelidir.
Bu açıklamalar bilgilendirme amacı taşır ve her uyuşmazlığa aynı biçimde uygulanmaz. Süre hesabı hataya en açık alan olduğundan, tebliği aldıktan sonra vakit geçirmeden bir hukukçuyla değerlendirme yapılması önerilir.