İdarenin eylem veya işleminden doğan zararın giderilmesi için açılan tam yargı davası, İYUK'un süre rejimine sıkı biçimde bağlıdır. Bu davalarda dosyanın esasına hiç girilmeden verilen ret kararlarının büyük bölümü, süre hesabındaki bir hatadan kaynaklanır. Bu rehber, tebliğ tarihinin doğru saptanmasına ve takvimin buna göre kurulmasına odaklanır.
Sürenin Başlangıcı Her Dosyada Aynı Değildir
Bir idari işlemden doğan zararda süre, kural olarak işlemin yazılı bildirimiyle başlar. İdari eylemden doğan zararlarda ise başlangıç noktası farklıdır: zararın ve eylemin öğrenildiği tarihten itibaren bir süre içinde idareye başvurulması, başvurunun reddi veya cevapsız bırakılması hâlinde dava açılması gerekir. Ayrıca eylem tarihinden itibaren işleyen bir dış sınır bulunur. Vergi uyuşmazlıklarında ise VUK ve 6183 sayılı Kanun ile bağlantılı olarak farklı süreler gündeme gelebilir. Bu nedenle dosyanın niteliği belirlenmeden takvim kurulmamalıdır.
Tebliğin Kendisi Tartışmalıysa
Uygulamada süre tartışmasının kilit noktası, bildirimin usulüne uygun yapılıp yapılmadığıdır. Yanlış adrese yapılan tebligat, muhatabın yerine yetkisiz kişiye yapılan teslim veya elektronik tebligatta erişimin sağlanmadığı hâller süreyi başlatmaz. Bu iddia ileri sürülürken tebliğ evrakının aslı, mazbatadaki şerhler ve adres kayıt sistemindeki bilgiler birlikte incelenmelidir. Yalnızca tebligattan haberim yoktu denilmesi yeterli olmaz; usulsüzlüğün hangi kurala aykırılıktan kaynaklandığı gösterilmelidir.
İdareye Başvurunun Süreye Etkisi
İdareye yapılan başvuru bazı hâllerde işlemeye başlamış süreyi durdurur, bazı hâllerde ise hiçbir etki doğurmaz. Zaten dava açma süresi geçtikten sonra idareye yazılan bir dilekçe, kendisine yeni bir süre kazandırmaz. Bu ayrım dosyanın en kritik noktasıdır; yanlış varsayım üzerine kurulmuş bir bekleme, davanın süre yönünden reddine yol açar.
Takvimin Kurulması
- Zararın doğduğu eylem veya işlem tarihi belirlenir.
- Öğrenme tarihi belgeyle desteklenecek biçimde saptanır.
- Varsa idareye başvuru tarihi ve idarenin cevabı ya da cevap süresinin dolduğu gün işlenir.
- Dava açma süresinin son günü hesaplanır; adli tatilin etkisi ayrıca kontrol edilir.
- Zarar kalemleri, dilekçede ayrı ayrı ve tutar belirtilerek gösterilir.
Zarar Kalemlerinin Gösterimi
Tam yargı davasında talep, toplam bir rakam olarak değil; maddi ve manevi ayrımıyla, her kalemin dayanağı belirtilerek kurulmalıdır. Zararın miktarı başlangıçta tam olarak bilinemiyorsa, usul kurallarının izin verdiği ölçüde talebi genişletme imkânı gözetilmelidir.
Uyarı
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgi niteliğindedir. Uyuşmazlığın idari işlemden mi eylemden mi doğduğu ve dosyanın vergi boyutu bulunup bulunmadığı süreleri değiştirir; dava yolunu bir hukukçuyla birlikte belirlemeniz gerekir.