Miras bırakanın sağlığında yaptığı devirler ya da düzenlediği vasiyetname, altsoy ve eş gibi saklı paylı mirasçıların hakkını zedeleyebilir. Türk Medeni Kanunu bu durumda tenkis yolunu, Hukuk Muhakemeleri Kanunu ise bu talebin nasıl ileri sürüleceğini düzenler. Mahfuz pay yani saklı pay tartışması ile terekedeki ortaklığın giderilmesi talebi çoğu zaman aynı dosyada değil, birbirini izleyen iki aşamada ele alınır.
Önce Terekeyi Görünür Kılmak
Saklı payın zedelenip zedelenmediği ancak tereke tam olarak tespit edildiğinde anlaşılır. Bu nedenle ilk adım genellikle mirasçılık belgesi alınması, tapu ve banka kayıtlarının araştırılması ve miras bırakanın son yıllardaki devirlerinin çıkarılmasıdır. Devir bedelsiz mi yoksa gerçek bir satış mı olduğu, muvazaa iddiasının gündeme gelip gelmeyeceğini belirler.
Tenkis Talebinde Hak Düşürücü Süre
Tenkis davası hak düşürücü süreye tabidir. Mirasçı, saklı payının zedelendiğini öğrendiği tarihten itibaren bir yıl içinde bu talebi ileri sürmelidir. Ayrıca her hâlde, vasiyetnameler bakımından vasiyetnamenin açıldığı, diğer tasarruflar bakımından mirasın açıldığı tarihten itibaren on yıllık üst sınır işler. Bu süreler hâkim tarafından resen gözetilir; geçtikten sonra talep esasa girilmeden reddedilir. Buna karşılık tenkis def'i olarak ileri sürüldüğünde durum farklı değerlendirilebilir.
Mirasın Reddi ile Karışmaması Gereken Takvim
- Mirasın reddi için tanınan süre üç aydır ve yasal mirasçılar bakımından ölümü öğrenme tarihinden işler.
- Reddedilmiş bir mirasta tenkis talebinin dayanağı ortadan kalkabilir; iki karar birlikte düşünülmelidir.
- Terekenin borca batık olup olmadığı, ret kararından önce araştırılmalıdır.
Ortaklığın Giderilmesi Aşaması
Saklı pay uyuşmazlığı çözülmeden yapılan paylaşma, sonradan yeniden tartışmaya açılabilir. Bu nedenle uygulamada önce tenkis veya muvazaa iddiaları sonuçlandırılır, ardından elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesi ve terekedeki taşınmazlar için ortaklığın giderilmesi gündeme gelir. Satış aşamasındaki kıymet takdiri ve ihale işlemlerine karşı itiraz süreleri de burada ayrıca takip edilmelidir.
Bu açıklamalar genel bilgi vermek içindir. Saklı pay oranları mirasçıların statüsüne göre değiştiğinden ve süreler kesin nitelikte olduğundan, öğrenme tarihinizi belgeleyerek gecikmeden hukuki destek almanız uygun olur.