Miras yalnızca malvarlığını değil, borçları da devreder. Terekenin borca batık olduğu ya da murisin mali durumunun bilinmediği hâllerde mirasçının en önemli aracı reddi miras kurumudur. TMK bu hakkı tanırken onu dar bir süreye bağlamıştır; bu rehber, sürenin hesabına ve uygulamadaki tuzaklara odaklanır.
Sürenin Başlangıcı Kimde Farklıdır
Mirasın reddi süresi üç aydır. Ancak bu sürenin başlangıcı herkes için aynı gün değildir. Yasal mirasçılar bakımından süre, kural olarak mirasçı olduklarını öğrendikleri tarihten işlemeye başlar. Vasiyetname ile atanmış mirasçılarda ise başlangıç, tasarrufun kendilerine resmen bildirildiği tarihtir. Önceki derecedeki mirasçıların reddi hâlinde sonraki dereceye geçen kişiler için süre, bu red işleminin kendilerine bildirilmesiyle başlar. Uygulamada en sık görülen hata, tüm mirasçıların ölüm tarihinden itibaren aynı takvimi kullandığını varsaymaktır.
Örtülü Kabul Tehlikesi
Süre içinde yapılan bazı davranışlar, mirası kabul anlamına gelir ve reddi imkânsız kılar. Terekeye ait bir taşınmazın satılması, banka hesabından para çekilmesi, murisin alacağının tahsil edilmesi ya da terekeye ait mallara mirasçı sıfatıyla sahip çıkılması bu kapsamda değerlendirilebilir. Buna karşılık cenaze giderlerinin karşılanması ya da terekenin korunmasına yönelik zorunlu işler kural olarak kabul sayılmaz. Bu ayrım bilinmediğinde, borçlardan kurtulmak isteyen mirasçı farkında olmadan mirası kabul etmiş duruma düşer.
Gerçek Red ile Hükmen Red
İki kurum sık karıştırılır. Gerçek red, süresi içinde sulh hukuk mahkemesine yapılan bir beyanla gerçekleşir. Murisin ölüm tarihinde ödemeden aczi açıkça belli ya da resmen tespit edilmişse, miras hükmen reddedilmiş sayılır; bu durumda süreye bağlı bir beyan gerekmez ve mirasçı, alacaklıların açtığı takipte bu durumu ileri sürebilir ya da terekenin borca batık olduğunun tespitini isteyebilir. Bununla birlikte hükmen redde güvenip beklemek risklidir: aczin açık olmadığı sonucuna varılırsa, üç aylık süre çoktan geçmiş olur.
Karar Vermeden Önce Bakılacaklar
- Murisin banka ve kredi kayıtları ile kefaletleri.
- Adına açılmış icra dosyaları ve derdest davalar.
- Tapu ve araç kayıtları ile ölümden kısa süre önce yapılan devirler.
- Vergi borçları ve varsa şirket ortaklığından doğan yükümlülükler.
- Terekenin defterinin tutulmasının istenip istenmeyeceği.
Reddin Sonuçları
Red edilen miras, bir sonraki derecedeki mirasçılara geçer. Bu nedenle kararı verirken aile içinde kimin sıraya gireceği düşünülmelidir; özellikle küçük çocukların bulunduğu dosyalarda ayrı bir dikkat gerekir. Reddin, alacaklılardan mal kaçırma amacı taşıdığı iddiasıyla karşılaşılabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.
Son Not
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Sürenin başlangıcı ve terekenin gerçek durumu her dosyada değiştiğinden, üç aylık süre işlemeye başladığı andan itibaren gecikmeden hukuki destek almanız önem taşır.