Mirasçılar çoğu zaman veraset ilamını aldıklarında sürecin tamamlandığını düşünür. Oysa mirasbırakanın sağlığında yaptığı kazandırmalar saklı payı zedeliyorsa, asıl hukuki mücadele veraset ilamından sonra başlar ve bu mücadelenin kendi hak düşürücü takvimi vardır.
Veraset İlamının İşlevi ve Sınırı
Mirasçılık belgesi, kimin mirasçı olduğunu ve paylarını gösterir; kazandırmaların geçerliliği hakkında bir hüküm içermez. Belge noterden veya sulh hukuk mahkemesinden alınabilir; yabancılık unsuru bulunan ya da mirasçılık sıfatı çekişmeli dosyalarda mahkeme yolu gerekir. Belgenin iptali her zaman istenebileceğinden, hatalı düzenlenmiş bir ilamın sonradan düzeltilmesi mümkündür. Buna karşılık tenkis talebi böyle bir esnekliğe sahip değildir.
Saklı Pay ve Tenkis Talebinin Süresi
Türk Medeni Kanunu, altsoy ve eş gibi belirli mirasçılar için saklı pay güvencesi tanır. Bu payı aşan tasarruflar, tenkis davasıyla indirilebilir. Tenkis davası; saklı pay sahibinin, payının zedelendiğini öğrendiği tarihten itibaren işleyen kısa süre içinde ve her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinden, diğer tasarruflarda mirasın açılmasından başlayarak öngörülen üst süre içinde açılmalıdır. Bu süreler hak düşürücü nitelikte olduğundan, sürenin geçmesi hâlinde saklı payın zedelendiği ispat edilse bile talep dinlenmez.
Hangi Dava Hangi Durumda?
- Görünüşte satış, gerçekte bağış niteliğindeki devirlerde muvazaa iddiası gündeme gelir.
- Mirasbırakanın ehliyetsizliği ileri sürülüyorsa tasarrufun iptali istenir.
- Denkleştirme talebi, altsoya yapılan kazandırmalarda ayrı bir kurumdur.
- Terekenin paylaşımı için ortaklığın giderilmesi davası açılır.
Bu davaların şartları ve süreleri farklıdır; birinin açılmış olması diğerinin süresini durdurmaz.
Terekeyi Görünür Kılmak
- Mirasbırakanın ölüm tarihinden geriye doğru tapu, banka ve trafik kayıtlarını isteyin.
- Devirlerin tarih ve bedellerini bir tabloda toplayın; bedel ile rayiç arasındaki fark muvazaa iddiasında önemlidir.
- Vasiyetname varsa açılma tutanağının tarihini kaydedin; süre buradan işler.
- Reddi miras düşünülüyorsa, bunun için öngörülen kısa süreyi ayrıca takip edin.
- Terekenin borca batık olma ihtimaline karşı tespit talebini değerlendirin.
Zamanaşımı Savunmasına Hazırlık
Karşı taraf neredeyse her dosyada sürenin geçtiğini ileri sürer. Bu nedenle öğrenme tarihinin neye dayandığı baştan belgelenmelidir: tapu kaydının çıkarıldığı tarih, kendisine yapılan bildirim ya da vasiyetnamenin tebliği gibi somut veriler dosyaya konulmalıdır.
Buradaki bilgiler genel çerçeve sunar; mirasçılık sıfatı, kazandırmanın türü ve öğrenme tarihi her dosyada farklı sonuç doğurur. Terekede şüpheli bir devir fark ettiğinizde, süre işlemeye devam ettiği için gecikmeden hukuki değerlendirme almanız önemlidir.