Miras bırakanın sağlığında yaptığı kazandırmalar, mirasçıların saklı payını zedelediğinde tenkis davası gündeme gelir. Aynı terekede taşınmazların paylaşımı için ortaklığın giderilmesi de talep edilebilir. Bu iki dava farklı sürelere ve farklı usule tabidir; ikisini aynı takvimde yönetmek gerekir. Aşağıda TMK ve HMK ekseninde bir plan sunulmaktadır.
Tenkiste Süre: Öğrenme ve Azami Süre Birlikte İşler
Türk Medeni Kanunu, tenkis davası için iki katmanlı bir süre öngörür. Saklı paylı mirasçı, saklı payının zedelendiğini öğrendiği tarihten itibaren işleyen bir yıllık süreye tabidir. Bunun yanında, vasiyetnamelerde açılma tarihinden, diğer tasarruflarda ise mirasın açılması tarihinden itibaren işleyen daha uzun bir azami süre bulunur. Her iki süre de hak düşürücü niteliktedir ve hâkim tarafından kendiliğinden gözetilir. Bu nedenle öğrenme anının hangi belgeyle kanıtlanacağı en başta belirlenmelidir.
Mirasın Reddi Takvimini Karıştırmayın
Mirasın reddi için öngörülen süre çok daha kısadır ve mirasçılık sıfatının öğrenilmesinden itibaren işler. Reddi düşünen mirasçının, tereke işlemlerine karışması sonucu zımnen kabul etmiş sayılma riski vardır. Bu nedenle terekedeki taşınmazlar üzerinde tasarrufta bulunmadan önce ret kararı netleştirilmelidir.
Kazandırmaların Tespiti ve Delil Toplama
Tenkis talebinin temeli, terekenin gerçek büyüklüğünün ortaya konmasıdır. Bunun için:
- Tapu müdürlüklerinden tüm devir kayıtları dönemsel olarak istenmelidir.
- Banka hesap hareketleri ve kiralık kasa kayıtları araştırılmalıdır.
- Şirket pay devirleri ve ticaret sicil kayıtları taranmalıdır.
- Muvazaa iddiası ile tenkis talebi arasındaki farkın hukuki sonuçları ayrıştırılmalıdır.
Ortaklığın Giderilmesiyle İlişkiyi Kurmak
Tereke taşınmazlarında elbirliği mülkiyeti bulunur. Paylaşım için önce elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesi ya da doğrudan ortaklığın giderilmesi yoluna gidilmesi gerekir. Bu dava dava şartı arabuluculuğa tabidir ve tüm mirasçıların taraf gösterilmesini zorunlu kılar. Tenkis davası devam ederken paylaşım yapılması, sonradan verilecek tenkis kararının uygulanmasını zorlaştırabileceğinden, iki dosyanın sırası bilinçli seçilmelidir.
Koruyucu Talepler ve Zamanlama
Terekedeki malların elden çıkarılması riski varsa, davadan önce veya dava ile birlikte terekenin korunmasına yönelik tedbirler istenebilir. Tapuya şerh talebi geciktiğinde iyi niyetli üçüncü kişilere yapılan devirler nedeniyle sonuç almak güçleşir. Bu nedenle koruyucu talep, delil toplama tamamlanmadan da gündeme getirilebilir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Miras dosyalarında akrabalık derecesi, tasarrufun türü ve tarihler sonucu doğrudan değiştirdiğinden, süre hesabınızı bir hukukçuyla birlikte yapmanız yararınıza olacaktır.