Miras bırakanın ardında birden fazla mirasçı kaldığında tereke üzerinde elbirliği mülkiyeti kendiliğinden doğar ve bu ortaklık, mirasçılar kendi aralarında anlaşmadıkça yalnızca dava yoluyla sona erer. Ortaklığın giderilmesi talebinde belirleyici olan ilk tercih, hangi paylaşma biçiminin isteneceği ve talebin hangi dava türü içinde kurgulanacağıdır. TMK ve HMK çerçevesinde yapılan bu tercih, yargılamanın hem süresini hem de sonucunu doğrudan etkiler.
Aynen Taksim mi, Satış Yoluyla Paylaşma mı?
Aynen taksim, taşınmazın fiilen bölünebilir olmasını ve bölünme sonucunda değerinde önemli bir kayıp doğmamasını gerektirir. İmar durumu ya da yapının niteliği buna elverişli değilse paylaşma satış yoluyla gerçekleşir. Bu nedenle dilekçedeki talep kademeli kurulmalıdır: öncelikle aynen taksim, mümkün görülmezse satış. Kademesiz kurulan bir talep, keşif ve bilirkişi incelemesinden sonra beyanların yeniden şekillendirilmesini gerektirir; bu da takvimi gereksiz yere uzatır.
Terekenin Fotoğrafını Dava Öncesinde Çekmek
Dava açılmadan önce tereke envanteri çıkarılmalı; tapu kayıtları, banka ve araç kayıtları, tartışmalı sağlararası devirler ayrı başlıklarda toplanmalıdır. Ortaklığın giderilmesi davası, bir malın gerçekte kime ait olduğunu tartışan dava değildir; muvazaa veya tenkis iddiaları ayrı davaların konusudur. Hangi talebin hangi dosyada ileri sürüleceğini baştan ayrıştırmak, yargılamanın dağılmasını önler. Muhdesat iddiası varsa bunun da bağımsız olarak çözülmesi gerekir.
Süre Kaybı Fiilen Nereden Doğar?
- Mirasçılık belgesinin güncel olmaması ve ara dönemde vefat eden mirasçının kendi mirasçılarının dosyaya alınmaması
- Taraf teşkilinin eksik kalması; paydaşlardan biri dahi dışarıda bırakıldığında yargılamanın ilerlememesi
- Adres araştırması gerektiren tebligatların dosyaya geç dönmesi
- Harç ve gider avansının mahkemece verilen kesin süre içinde tamamlanmaması
- Bağlantılı taleplerde hak düşürücü sürenin, ortaklığın giderilmesi dosyası beklenirken sessizce tüketilmesi
Paylaşma talebi kural olarak zamanaşımına tabi olmasa da, terekeye bağlı diğer talepler böyle değildir. Bu yüzden hak düşürücü süre riski, paylaşma davasının kendisinden çok onun etrafındaki davalarda gerçekleşir.
Duruşma Öncesi Kontrol Sırası
- Güncel mirasçılık belgesi ve tüm paydaşların kimlik–adres bilgisi tamamlanır.
- Taşınmazın imar, çap ve yapı kayıt durumu dosyaya konur.
- Aynen taksim ihtimali teknik olarak önceden değerlendirilir.
- Satış kararı çıkması olasılığına göre ihale aşamasının mali sonuçları hesaplanır.
- Anlaşmalı paylaşma seçeneği, satıştaki değer kaybı ile karşılaştırılır.
Kısa Değerlendirme
Buradaki açıklamalar genel niteliktedir ve her tereke kendi kayıt yapısıyla ayrı sonuç doğurur. Paydaş sayısı, taşınmazın niteliği ve önceki devirler tabloyu tümüyle değiştirebileceğinden, dosyanızın kendi verileriyle bir hukukçu tarafından değerlendirilmesinde yarar vardır.