Miras bırakanın sağlığında yaptığı kazandırmalar, saklı paylı mirasçıların hakkını zedeleyecek ölçüye ulaşabilir. Tenkis davası tam da bu dengesizliği gidermek için öngörülmüştür. TMK ve HMK çerçevesinde yürüyen bu davada başarı, çoğu zaman terekenin doğru kurgulanmasına ve davanın zamanında açılmasına bağlıdır.
Önce Tereke Tablosu
Tenkis hesabı, ölüm anındaki malvarlığı ile sağlararası kazandırmaların birlikte değerlendirilmesiyle yapılır. Bu nedenle ilk iş, terekeyi oluşturan kalemlerin listelenmesidir:
- Tapu, araç ve şirket pay kayıtları ile banka hesap dökümleri
- Ölüm tarihinden geriye doğru yapılan devirler ve bunların bedelleri
- Bağışlama niteliği taşıyabilecek işlemler ve ödeme akışları
- Borçlar, cenaze giderleri ve terekeden düşülecek kalemler
Bu tablo çıkarılmadan açılan davada, talebin miktarı belirsiz kalır ve yargılama bilirkişi raporları arasında uzar.
Muvazaa mı Tenkis mi
Uygulamada iki talep sıkça karıştırılır. Kazandırmanın görünürde satış olarak yapıldığı ancak gerçekte bağış amaçlandığı iddiası ile saklı payı aşan bir bağışın indirilmesi talebi farklı hukuki temellere dayanır ve sonuçları da farklıdır. Terditli talep kurulacaksa, her iki sebebin delilleri ayrı ayrı toplanmalı, birbirini çürüten anlatımlardan kaçınılmalıdır.
Saklı Pay Hesabında Kritik Noktalar
Saklı pay oranları mirasçının sıfatına göre değişir; sağ kalan eşin durumu, altsoyun varlığına göre farklı sonuç doğurur. Kazandırmanın değeri kural olarak ölüm anındaki değere göre belirlenir; bu nedenle taşınmazlarda güncel değer tespiti için keşif ve bilirkişi incelemesi neredeyse kaçınılmazdır. Kazandırmadan yararlanan kişinin iyiniyeti, iade borcunun kapsamı bakımından ayrıca tartışılır.
Hak Düşürücü Sürenin İki Katmanı
Tenkis talebi, mirasçının saklı payının zedelendiğini öğrendiği ana bağlı olarak işleyen bir süreye tabidir; bunun yanında olayın üzerinden geçen süreye bağlı ikinci bir sınır daha vardır. Bu süre hâkim tarafından kendiliğinden gözetildiğinden, karşı taraf ileri sürmese bile dava esasa girilmeden reddedilebilir. "Öğrenme" anının hangi olayla gerçekleştiği (veraset ilamı, tapu kaydının incelenmesi, tereke tespiti) dosyada belgelenmelidir.
Paylaşım Davasıyla İlişki
Tenkis ile mirasın paylaşılması talepleri farklı davalarda görülse de birbirini etkiler. Tenkis sonucu terekeye dönen değerler, paylaşımın tabanını değiştirir. Bu nedenle iki dosyanın birlikte planlanması, ayrı ayrı yürütülmesinden daha tutarlı bir sonuç verir.
Aktarılan bilgiler geneldir ve her tereke kendi kayıtlarıyla değerlendirilmelidir. Süre riski bu davada belirleyici olduğundan, kazandırmayı öğrendiğinizde vakit kaybetmeden bir hukukçuya başvurmanız önem taşır.