Miras bırakanın geride bıraktığı taşınmaz ve taşınırlar üzerindeki ortaklık kendiliğinden sona ermez. Mirasçılar paylaşmada anlaşamadığında gündeme gelen ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu) talebinde dosyayı zorlaştıran şey çoğu zaman hukuki gerekçe değil, hangi işlemin hangi sırayla ve hangi merci önünde yapılacağının baştan planlanmamış olmasıdır.
Paylaşma İradesi ile Dava Yolu Arasındaki Sıra
Mirasçılar arasında paylaşma konusunda kısmi bir uzlaşı varsa, dava açmadan önce paylaşma sözleşmesi ihtimali tüketilmelidir. Elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesi de bazı dosyalarda ara çözüm sunar ve sonraki satış sürecini kolaylaştırır. Dava yolu tercih edildiğinde ise terekedeki bütün paydaşların davada yer alması zorunludur; eksik taraf teşkili, dosyanın aylarca beklemesine yol açan en sık teknik nedendir.
Görevli ve Yetkili Mercii Ayırmak
Ortaklığın giderilmesi talebi ile tereke tespiti, mirasçılık belgesi alınması, tenkis veya muris muvazaasına dayalı tapu iptali talepleri aynı dilekçeye sıkıştırılamaz. Bunların bir kısmı çekişmesiz yargı işi, bir kısmı bağımsız bir dava türüdür ve farklı mahkemelerin görev alanına girer. Taşınmazlarda yetki, taşınmazın bulunduğu yere göre belirlenir. Ayrıca taşınmaza ilişkin bazı uyuşmazlıklar dava şartı arabuluculuk kapsamına alındığından, dilekçe hazırlanmadan önce kapsamın güncel mevzuat metninden doğrulanması gerekir.
Takvimi Kuran Kontrol Noktaları
- Mirasçılık belgesi ve güncel nüfus kaydı temin edilir.
- Tapu kayıtları, takyidatlar ve varsa haciz/ipotek şerhleri çıkarılır.
- Arabuluculuk dava şartı olup olmadığı somut talep bakımından kontrol edilir.
- Aynen taksim mi satış mı talep edileceği, taşınmazın niteliğine göre kararlaştırılır.
- Karar sonrası satış aşamasının hangi birim eliyle yürütüleceği önceden not edilir.
Yanlış Mercie Başvurulduğunda Ne Değişir?
Görevsizlik veya yetkisizlik kararı verildiğinde dosya kendiliğinden doğru mahkemeye gitmez; kararın kesinleşmesinden itibaren kanunda öngörülen kısa süre içinde dosyanın gönderilmesi talep edilmelidir. Bu talep yapılmazsa dava açılmamış sayılır ve o tarihe kadar yapılan bütün hazırlık boşa gider. Dava şartı arabuluculuk atlanmışsa esasa girilmeden usulden ret sonucu doğar.
Erken uyarı işaretleri
- Paydaş listesinin tapu ile nüfus kaydı arasında örtüşmemesi
- Terekede yurt dışında bulunan mirasçının varlığı
- Taşınmaz üzerinde üçüncü kişi lehine şerh bulunması
- Bir mirasçının fiilen tek başına kullanımı nedeniyle ecrimisil tartışması
Buradaki açıklamalar genel nitelikte olup her tereke kendi içinde farklı bir yapı taşır. Paydaş sayısı, taşınmazın niteliği ve önceki devir işlemleri sonucu tümüyle değiştirebileceğinden, adım atmadan önce dosyanızın kendi belgeleri üzerinden hukuki değerlendirme yaptırmanız yerinde olur.