Miras bırakanın ölümüyle mirasçılar arasında elbirliği mülkiyeti doğar. Bu ortaklık kendiliğinden sona ermez; ya paylaşma sözleşmesiyle ya da dava yoluyla giderilir. Mirasçıların en sık yanıldığı nokta, ortaklığın giderilmesi talebinin süreye tabi olmamasından hareketle tüm miras taleplerinin zamansız ileri sürülebileceğini düşünmeleridir. Oysa tereke etrafındaki bazı davalar hak düşürücü süreye bağlıdır ve bu süreler sessizce işler.
Süreye Tabi Olan ve Olmayan Talepler
4721 sayılı TMK sisteminde paylaşmayı isteme hakkı kural olarak zamanaşımına uğramaz. Buna karşılık saklı payın ihlali halinde açılacak tenkis davası, mirasın reddi beyanı ve mirasçılıktan çıkarmaya itiraz gibi talepler belirli sürelere bağlanmıştır. Bu nedenle dosya açılırken önce hangi taleplerin süreye tabi olduğu listelenmeli, süreye tabi olanlar öncelikli işleme alınmalıdır.
Terekeyi Görünür Kılmak
- Mirasçılık belgesinin alınması ve tüm mirasçıların tespiti.
- Tapu, banka, araç ve şirket payı kayıtlarının miras bırakan adına sorgulanması.
- Ölüm tarihinden önceki dönemde yapılan devirlerin, bedel ve tarih bilgisiyle çıkarılması.
- Tereke borçlarının ve varsa açık takiplerin dökümü.
- Vasiyetname ya da miras sözleşmesi bulunup bulunmadığının araştırılması.
Devir İşlemleri Tartışmalıysa Sıralama Değişir
Miras bırakanın sağlığında yaptığı devirler, mirasçıdan mal kaçırma iddiasını gündeme getiriyorsa, ortaklığın giderilmesi davasından önce bu devirlerin hukuki durumunun çözülmesi gerekebilir. Aksi halde giderilecek ortaklığın kapsamı eksik belirlenir ve sonradan açılacak dava fiili bir sonuç doğurmaz. Bu değerlendirme, devrin bedeli, tarafın ödeme gücü ve devir tarihindeki ilişkiler üzerinden yapılır.
Görevli Mahkeme ve Usul Hattı
Ortaklığın giderilmesi talebi sulh hukuk mahkemesinde görülür ve tüm mirasçıların davada yer alması gerekir. Tenkis, muvazaa ve tapu iptali tescil talepleri ise farklı bir görev hattına tabidir. 6100 sayılı HMK bakımından bu davaların birleştirilip birleştirilmeyeceği mahkemenin takdirindedir; bu nedenle her talebin kendi usulüne uygun açılması güvenli yoldur.
Paylaşmayı Kolaylaştıran Yol
Mirasçılar arasında kısmi bir mutabakat varsa, tüm terekeyi tek dosyaya taşımak yerine üzerinde anlaşılan kalemler için paylaşma sözleşmesi yapılması süreci belirgin biçimde kısaltır. Anlaşma sağlanamayan kalemler için dava açıldığında dosya daha dar ve yönetilebilir kalır.
Bu yazı genel bilgi sunar; mirasın kapsamı, vasiyetname bulunup bulunmaması ve mirasçı sayısı sürecin akışını değiştirebileceğinden, terekenizin özelinde hukuki değerlendirme alınması önerilir.