Mirasla ilgili işlemlerde ilk adım neredeyse her zaman aynıdır: mirasçı sıfatını gösteren belgenin alınması. Ancak bu belgenin nereden alınacağı, terekenin yapısına göre değişir ve yanlış kapıya yapılan başvuru, paylaşım aşamasının aylarca gecikmesine yol açar. Bu rehber, veraset ilamından paylaşıma uzanan süreçte belge sırasını ve başvuru düzenini ele alır.
Noter mi, Sulh Hukuk Mahkemesi mi
Mirasçılık belgesi, kural olarak noterlerden veya sulh hukuk mahkemesinden alınabilir. Ancak noterlerin bu belgeyi düzenleyebilmesi belirli şartlara bağlıdır; nüfus kayıtlarından mirasçılığın doğrudan anlaşılamadığı hâllerde başvurunun mahkemeye yöneltilmesi gerekir. Bu ayrım baştan yapılmadığında, noterden alınan olumsuz cevap sonrasında süreç yeniden kurulmak zorunda kalır.
Yabancılık Unsuru Bulunan Terekede Farklılaşan Yol
Mirasçılardan birinin yabancı uyruklu olması, miras bırakanın yurt dışında vefat etmiş olması veya terekede yurt dışında bulunan malvarlığı yer alması hâlinde izlenecek yol değişir. Bu tür dosyalarda mirasçılık belgesi talebinin mahkemeye yöneltilmesi ve yabancı resmî belgelerin usulüne uygun biçimde onaylanıp çevrilmesi gerekir. Belgelerin tasdik zinciri eksik kaldığında dosya esasa girilmeden bekletilir.
Mirasçılık Belgesinin İptali Talebi
Alınan belgenin içeriği hatalıysa ya da sonradan yeni bir mirasçı ortaya çıkarsa, belgenin iptali veya değiştirilmesi istenebilir. Bu talebin dayanağı olarak sunulacak kayıtlar şunlardır:
- Güncel ve tam kapsamlı nüfus kayıt örneği.
- Varsa evlatlık, tanıma veya babalık kararlarına ilişkin belgeler.
- Miras bırakanın ölüm tarihini ve yerini gösteren resmi kayıt.
- Vasiyetname veya miras sözleşmesi bulunuyorsa açılmasına ilişkin tutanak.
Paylaşım Aşamasına Geçerken Toplanacak Kayıtlar
Mirasçılık belgesi alındıktan sonra terekenin fiilen paylaşılabilmesi için malvarlığının tam envanteri çıkarılmalıdır. Tapu kayıtları, araç tescil bilgileri, banka hesapları ve şirket payları ile birlikte terekenin borçları da listelenmelidir. Terekenin borca batık olma ihtimali varsa, mirasın reddine ilişkin sürelerin ayrıca takip edilmesi gerekir; bu süreler paylaşım planından bağımsız işler.
Anlaşmalı Paylaşımın Yazılı Hâle Getirilmesi
Mirasçılar arasında sağlanan mutabakat, uygun biçimde belgelenmediğinde ileride tartışma konusu olur. Paylaşımın kapsamı, hangi malın kime bırakıldığı ve varsa denkleştirme ödemeleri yazılı olarak düzenlenmelidir. TMK ve HMK çerçevesinde, taşınmazlara ilişkin devirlerin ayrıca tapu sicilinde tamamlanması gerektiği gözden kaçırılmamalıdır.
Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amacı taşır. Terekenin yapısı ve mirasçıların durumu izlenecek adımları değiştirdiğinden, kendi dosyanız için ayrı bir hukuki inceleme yapılması gerekir.