Miras dosyalarında en kritik karar, dilekçenin içeriğinden önce verilir: hangi dava türünün açılacağı. Aynı vasiyetnameye yönelik itiraz, somut duruma göre iptal, tenkis ya da mirasçılık sıfatının tespiti biçiminde kurulabilir ve her biri farklı ispat yükü ile farklı görevli mahkeme anlamına gelir. TMK'nın ölüme bağlı tasarruflara ilişkin düzenlemesi maddi çerçeveyi verirken, delil ikamesi HMK'nın kuralları içinde yürür.
Açılma, İptal ve Tenkis Birbirinden Ayrılır
Vasiyetnamenin açılması ve ilgililere bildirimi, niteliği gereği çekişmesiz bir işlemdir ve kendi merciinde yürütülür. Buna karşılık tasarrufun geçersizliği iddiası ya da saklı pay ihlali nedeniyle indirim talebi, çekişmeli yargıya aittir. Bu ayrımın kurulmaması hâlinde, çekişmeli talep çekişmesiz iş dosyası içinde ileri sürülür ve hakkın korunması için gereken süre yanlış yerde tüketilir.
Şekil Sakatlığı İddiasının Delili
Vasiyetnamenin türüne göre ispat malzemesi değişir. El yazılı tasarrufta metnin tamamının aynı elden çıkıp çıkmadığı, tarih ve imzanın bulunup bulunmadığı incelenir; bu noktada karşılaştırmaya elverişli, tartışmasız yazı örnekleri toplanmalıdır. Resmî düzenleme biçimindeki tasarruflarda ise düzenleme tutanağı, tanıkların durumu ve dosyadaki resmî kayıtlar öne çıkar. İmza incelemesi istenecekse örneklerin hangi döneme ait olduğu baştan not edilmelidir.
Ehliyet Tartışmasında Zaman Penceresi
Ayırt etme gücünün bulunmadığı iddiası, genel bir sağlık durumu anlatımıyla değil, tasarrufun yapıldığı tarihe odaklanan belgelerle kurulur. Hastane kayıtları, reçete geçmişi, varsa vesayet dosyası ve o dönemde düzenlenmiş diğer hukuki işlemler bir zaman çizelgesine yerleştirilir. Tanık beyanları da bu çizelgeye bağlanmadığında, ispat gücü belirgin biçimde zayıflar.
Terekeyi Görünür Kılmak
- Tapu, banka ve araç kayıtlarının ölüm tarihi itibarıyla sorgulanması
- Ölüme yakın dönemdeki devir ve para hareketlerinin dökümü
- Şirket payları ve alacaklara ilişkin belgeler
- Terekenin korunması için gerekli tedbirlerin zamanında talep edilmesi
Kapanış
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla kaleme alınmıştır; mirasçı sıfatı, tasarrufun türü ve öğrenme tarihi izlenecek yolu değiştirebilir. Dava türünü belirlemeden önce dosyanızı bir hukukçuyla birlikte incelemeniz önem taşır.