Miras dosyalarında ilk adım genellikle mirasçılık belgesinin alınmasıdır; asıl tartışma ise terekeden yapılan sağlararası kazandırmaların saklı payı zedeleyip zedelemediği noktasında başlar. Bu iki aşama farklı mercileri, farklı belgeleri ve farklı süre hesaplarını gerektirir.
Mirasçılık belgesi nereden alınır?
Mirasçılık belgesi kural olarak noterden ya da sulh hukuk mahkemesinden istenebilir. Ancak mirasçılar arasında yabancılık unsuru bulunması, nüfus kayıtlarının çelişkili olması veya mirasçılık sıfatının tartışmalı hâle gelmesi durumunda noter yolu kapanır ve dosyanın mahkemede görülmesi gerekir. Noterden ret alındıktan sonra mahkemeye gidilmesi zaman kaybı doğurduğundan, kayıt yapısı en baştan incelenmelidir.
Tereke tablosunu kurmadan talep yazılmamalı
Saklı pay tartışmasında ispatın omurgası, murisin ölüm anındaki malvarlığı ile ölümünden önce yaptığı devirlerin birlikte gösterildiği tablodur. Bu tablo kurulmadan yazılan talepler soyut kalır.
- Tapu müdürlüğünden alınacak takyidat ve devir kayıtları, devir tarihleri ve bedelleri
- Banka hesap hareketleri, kiralık kasa kayıtları ve sigorta poliçeleri
- Şirket ortaklık payları ile pay devrine ilişkin ticaret sicili kayıtları
- Devirlerin gerçek bedelle mi yoksa bedelsiz mi yapıldığını gösteren yan deliller
Muvazaa iddiası ile tenkis talebi aynı şey değildir
Mirasçıdan mal kaçırma amacıyla yapılan görünürdeki satışa dayanan iddia ile saklı payın tamamlanmasına yönelik talep, hukuki dayanakları ve sonuçları bakımından ayrışır. Birinde işlemin geçersizliği, diğerinde geçerli bir kazandırmanın sınırlandırılması söz konusudur. TMK çerçevesinde bu ayrımın dilekçede net yapılması, HMK bakımından talep sonucunun anlaşılabilir olması için de gereklidir.
Süreyi kaçırmamak için başlangıç anını belirlemek
Saklı payın zedelendiğine dayanan talep süreye tabidir ve bu süre, hak sahibinin durumu öğrenmesine bağlı olarak işlemeye başlar. Öğrenme anının hangi belgeyle ortaya konduğu çoğu dosyada belirleyicidir; bu nedenle tapu kaydının ne zaman çıkarıldığı, mirasçılık belgesinin hangi tarihte alındığı ve bilgilendirmenin ne zaman yapıldığı dosyada gösterilmelidir.
Görev ve yetki hatasının maliyeti
Mirasçılık belgesi talebiyle terekeye ilişkin eda talepleri aynı dosyada birleştirilemez. Yetki bakımından ise murisin son yerleşim yeri belirleyicidir; mirasçının kendi ikametgâhında açılan dava yetkisizlikle sonuçlanabilir ve bu sırada süre işlemeye devam eder.
Aktarılanlar genel çerçevedir; terekenin yapısı, devirlerin niteliği ve mirasçılar arasındaki ilişki sonucu değiştirebilir. Dosyanızdaki devir kayıtlarını uzman desteğiyle incelemeniz önerilir.