Mirasçılık belgesi alınması çoğu ailede basit bir evrak işi sanılır. Oysa bu belge, hem paylaşımın hem de reddin başlangıç noktasıdır ve yanlış mercie yapılan başvuru üç aylık ret süresini sessizce tüketebilir. Süre dolduğunda mirasçı yalnızca malvarlığını değil, borçları da devralmış olur.
Belgeyi Noter mi Mahkeme mi Verir
Mirasçılık belgesi kural olarak sulh hukuk mahkemesinden veya noterden istenebilir. Ancak noterin bu belgeyi düzenleyemeyeceği hâller vardır. Mirasçılar arasında yabancılık unsuru bulunması, nüfus kayıtlarının belgeyi düzenlemeye elverişli olmaması veya mirasçılık sıfatının çekişmeli olması durumunda başvurunun mahkemeye yapılması gerekir. Notere yapılan başvurunun reddedilmesi üzerine yeniden mahkemeye gidilmesi, çoğu zaman haftaların kaybı anlamına gelir.
Üç Aylık Ret Süresi Ne Zaman Başlar
Yasal mirasçılar için süre, mirasbırakanın ölümünü ve mirasçı olduklarını öğrendikleri tarihten itibaren işlemeye başlar. Atanmış mirasçılarda başlangıç noktası ise ilgili tasarrufun bildirilmesidir. Reddin, sulh hukuk mahkemesine yöneltilen sözlü veya yazılı beyanla yapılması gerekir. Terekenin borca batık olduğu açıksa ayrı bir değerlendirme gerekebileceği için, süre içinde en azından tereke tespiti isteminde bulunmak ihtiyatlı bir adımdır.
Tereke Tespiti Karar İçin Veri Üretir
Kabul mü ret mi sorusuna sağlıklı cevap verebilmek için terekenin bilinmesi gerekir. Bu amaçla toplanacak veriler:
- Tapu ve araç kayıtları ile üzerlerindeki takyidatlar
- Banka hesapları, kredi borçları ve verilmiş kefaletler
- Devam eden icra takipleri ve derdest davalar
- Şirket ortaklıkları ve bunlardan doğan sorumluluklar
- Vergi ve prim borçlarına ilişkin kurum kayıtları
Belgeye İtiraz ve İptal Yolu
Mirasçılık belgesi mutlak bir kesinlik taşımaz. Belgede yer almayan bir kişi mirasçı olduğunu ileri sürebileceği gibi, gösterilen pay oranlarının hatalı olduğu da iddia edilebilir. Bu itiraz, belgeyi düzenleyen mercie yapılan bir şikâyetle değil, TMK ve HMK sistematiği içinde açılacak bir davayla ileri sürülür. Aynı şekilde, terekede yer alması gerekirken devredilmiş görünen taşınmazlar bakımından tenkis veya muvazaa iddiaları ayrı davaların konusudur ve mirasçılık belgesi dosyasında incelenmez.
Yukarıdaki bilgiler genel çerçeve sunmak içindir. Mirasbırakanın vasiyetnamesinin bulunup bulunmaması ve mirasçıların sayısı süreci esaslı biçimde değiştirebileceğinden, ölüm tarihinden hemen sonra hukuki destek alınması önerilir.