Mirasçılık belgesi, tereke üzerindeki her işlemin kapısını açan belgedir. Buna rağmen pek çok dosyada süreç, belgenin nereden alınacağı ve reddedilmesi halinde hangi davanın açılacağı bilinmediği için gecikir. Bu rehber, veraset ilamında mercii seçimi ile dava türü tercihini ve bu seçimleri bozan belge eksikliklerini konu alır.
Noterden Alınabilen Hâl ile Mahkemeye Gitmek Gereken Hâl
Mirasçılık belgesi, nüfus kayıtları üzerinden mirasçılık ilişkisi tereddütsüz kurulabiliyorsa noterden istenebilir. Buna karşılık kayıtlarda çelişki bulunması, yabancılık unsuru taşıyan bir mirasçılık ilişkisi, soybağına dair tartışma veya nüfusta görünmeyen bir mirasçı iddiası varsa noter yolu kapanır ve iş mahkemeye taşınır. Bu ayrımı baştan yapmamak, haftalarca süren gereksiz bir başvuru döngüsü yaratır.
Dava Türünün Doğru Seçilmesi
Mahkemeye gidilmesi gereken hallerde talebin nasıl kurulduğu belirleyicidir. Mirasçılık belgesi verilmesi istemi, mirasçılık belgesinin iptali istemi ve tereke tespiti istemi birbirinden ayrı taleplerdir. Elinde daha önce alınmış bir ilam bulunan tarafın yeni bir belge istemesi ile mevcut belgenin gerçeği yansıtmadığını ileri sürmesi, aynı dilekçeyle yürütülemez. Türk Medeni Kanunu ile Hukuk Muhakemeleri Kanunu hükümleri bu talepleri farklı usullere bağlar.
Yetki Bakımından Belirleyici Olan Nedir?
Tereke işlerinde yetki, kural olarak mirasbırakanın son yerleşim yeri esas alınarak belirlenir. Uygulamada nüfusta görünen adres ile fiilen yaşanan yerin farklı olması bu noktayı tartışmalı hale getirir. Son yerleşim yerinin ispatı; ikametgâh kaydı, sağlık kuruluşu kayıtları, abonelik belgeleri ve resmi yazışmalarla desteklenmelidir.
Belge Eksikliğinin Doğurduğu Somut Sonuçlar
- Nüfus kayıt örneği güncel değilse mirasçı halkası eksik kurulur.
- Yurt dışındaki mirasçı için usulüne uygun tebligat yapılmazsa süreç uzar.
- Yabancı resmi belgeler gerekli onay ve çevirileri taşımıyorsa dikkate alınmayabilir.
- Ölüm tarihinin belgeyle sabitlenmemesi, uygulanacak hükümler bakımından tereddüt yaratır.
Sürecin Sağlıklı Kurulması İçin Sıra
- Güncel ve tam nüfus kayıt örneği çıkarılır, mirasçı halkası şema haline getirilir.
- Yabancılık unsuru ya da kayıt çelişkisi olup olmadığı işaretlenir.
- Buna göre noter ya da mahkeme yolu seçilir.
- Mahkeme yolunda talep tek bir dava türü olarak açıkça yazılır.
- Son yerleşim yerini destekleyen belgeler dilekçeye eklenir.
Yukarıdaki bilgiler yol gösterici niteliktedir ve her tereke dosyasının kendine özgü kayıt yapısı vardır. Mirasçılık ilişkisinde en küçük bir tereddüt varsa, işlem yapılmadan önce dosyanın bir hukukçuyla birlikte incelenmesi zaman kaybını önler.