Miras bırakanın ölümüyle birlikte işlemeye başlayan süreler, çoğu zaman fark edilmeden tükenir. TMK ve HMK çerçevesinde mirasçılık belgesinin alınması basit bir işlem gibi görünse de, terekedeki uyuşmazlık büyüdüğünde hangi mercie başvurulduğu ve hangi belgenin ne zaman toplandığı belirleyici hâle gelir.
Mirasçılık Belgesi: Noter mi, Mahkeme mi?
Mirasçılık belgesi kural olarak noterden veya sulh hukuk mahkemesinden alınabilir. Ancak yabancılık unsuru bulunan, nüfus kayıtlarının mirasçılığı göstermeye yeterli olmadığı ya da mirasçılar arasında çekişme bulunan hâllerde mahkeme yolu zorunlu hâle gelir. Belgenin gerçek durumu yansıtmadığı düşünülüyorsa, iptali için ayrı bir dava açılması gerekir; bu davada tüm mirasçıların taraf gösterilmemesi, dosyanın uzun süre eksiklikle beklemesine yol açar.
Süreler Kimin Aleyhine İşler?
- Mirasın reddi için kanunda öngörülen üç aylık süre, ölümün ve mirasçılık sıfatının öğrenildiği tarihten itibaren işler
- Tenkis talebi, saklı payın ihlal edildiğinin öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her hâlde belirli bir üst süre içinde ileri sürülmelidir
- Miras sebebiyle istihkak talebi de benzer biçimde süreye tabidir
- Terekedeki alacak ve borçlar bakımından genel zamanaşımı kuralları ayrıca değerlendirilir
Görev ve Yetkide Ayrım
Mirasçılık belgesi talebi çekişmesiz yargı işi olarak sulh hukuk mahkemesinde görülür. Buna karşılık tenkis, muris muvazaası veya tereke ile ilgili alacak talepleri çekişmeli yargıya tabidir ve genel görevli mahkemede incelenir. Yetki bakımından ise miras bırakanın son yerleşim yeri mahkemesi ön plana çıkar. Bu ayrım gözetilmediğinde, aynı olay için açılan iki ayrı dosya birbirini bekler hâle gelir.
Tereke Belgelerinde En Sık Görülen Eksikler
- Nüfus kayıt örneği ile aile kütüğü kayıtlarının geriye dönük olarak istenmemesi
- Vasiyetname veya miras sözleşmesi varlığının araştırılmaması
- Tapu, banka ve trafik kayıtlarına ilişkin araştırma talebinin dilekçede belirtilmemesi
- Muris tarafından sağlığında yapılan devirlerin tarih ve bedel bilgisiyle listelenmemesi
- Terekeye ait borçların ve ödenen masrafların belgelendirilmemesi
- Tereke mallarının korunmasına yönelik tedbir talebinin geç ileri sürülmesi
Uyuşmazlık Büyümeden Yapılabilecekler
Mirasçılar arasında henüz çekişme çıkmamışsa, terekenin tespiti ve defter tutulması talepleri ileride doğacak tartışmaların önünü alır. Aynı şekilde paylaşma konusunda anlaşma sağlanması hâlinde, düzenlenecek belgenin şekil şartlarına uygun hazırlanması gerekir; aksi hâlde tapuda işlem yapılamaz.
Son Not
Bu metin genel bilgilendirme niteliğindedir. Mirasçı sayısı, terekenin kapsamı ve ölüm tarihi süre hesaplarını doğrudan etkilediğinden, adım atmadan önce dosyanızın bir hukukçu tarafından değerlendirilmesi önerilir.