Tenkis davası, mirasbırakanın saklı paylı mirasçıların hakkını zedeleyen tasarruflarının, aşan kısım bakımından indirilmesini sağlar. Uygulamada davanın kaybedilme sebebi çoğunlukla hakkın bulunmaması değil, tereke tablosunun kurulamamasıdır. Bu rehber, saklı pay hesabında delil eksikliği riskine karşı somut bir hazırlık düzeni önerir.
Tenkis Dosyasının Omurgası: Tereke Tablosu
Saklı payın zedelendiği, ancak tereke bir bütün olarak hesaplanabildiğinde gösterilebilir. Tablo üç kolondan oluşur: ölüm anında fiilen mevcut olan malvarlığı, hesaba eklenecek sağlararası kazandırmalar ve terekeden düşülecek borçlar. Bu kolonlardan biri boş kalırsa hesap tartışmalı hâle gelir. Mirasbırakanın son yıllarındaki devirler ayrı bir alt tabloda tarih sırasıyla listelenmelidir.
Kazandırmaların İzini Sürmek
- Mirasbırakan adına kayıtlı taşınmazların tarihsel tapu dökümü
- Şirket paylarının devri varsa ticaret sicili ve pay defteri kayıtları
- Banka hesap hareketleri, kiralık kasa ve yatırım hesabı kayıtları
- Araç ve diğer tescile tabi malların trafik ve sicil kayıtları
- Bağış niteliği taşıyan ödemeler ve karşılığı bulunmayan devirler
Muvazaa ile Tenkis Arasındaki Tercih
Aynı devir hem muris muvazaası hem tenkis yönünden değerlendirilebilir; ancak bu iki yolun ispat yükü ve sonucu farklıdır. Muvazaa iddiasında devrin görünürdeki işlemden farklı bir amaç taşıdığı, tenkis talebinde ise tasarrufun saklı payı aştığı gösterilir. Hangi yolun öne alınacağı, elde bulunan delilin niteliğine göre belirlenmelidir. Kademeli talep kurulması, tek yola bağlanmanın yarattığı riski azaltır.
Süre Baskısını Takvime Bağlamak
Türk Medeni Kanunu, tenkis davası için saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren bir yıllık, her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinden ve diğer tasarruflarda mirasın açılmasından itibaren on yıllık süre öngörmüştür. Öğrenme tarihinin ne zaman gerçekleştiği tartışmalı olduğu için, kayıt talepleri ve yazışmalar tarihli biçimde saklanmalıdır. Süre hesabı belirsiz kaldığında dava esasa girilmeden reddedilebilir.
Hesap Uyuşmazlığına Hazırlık
Tenkis dosyaları ağırlıklı olarak bilirkişi hesabı üzerinden yürür. Bu nedenle dava dilekçesinde değerlendirme tarihinin hangi an olacağı, hangi malların hesaba katılmasını istediğiniz ve itiraz edeceğiniz kalemler açıkça yazılmalıdır. Rapora yapılacak itirazın da rakamsal olması, soyut eleştiriden daha etkilidir.
Bu içerik yol gösterici bir çerçeve sunar; her tereke kendi belge düzeni içinde ayrıca çözümlenmelidir. Saklı payınızın zedelendiğini düşünüyorsanız, süre işlemeye başlamış olabileceğinden gecikmeden hukuki destek almanız uygun olur.