Miras bırakanın ölümüyle birlikte mirasçılar arasında kendiliğinden bir elbirliği ortaklığı doğar. Bu ortaklık, taşınmazı satmayı da kiralamayı da tek başına imkânsız hâle getirdiği için pratikte hızlı bir çözüm arayışı başlar. Ancak çözüme geçmeden önce TMK ve HMK çerçevesinde işleyen kısa süreli tercihlerin farkında olmak gerekir; bunların başında mirasın reddi için tanınan üç aylık süre gelir.
Üç Ay İçinde Verilecek Karar
Mirasçı, terekenin borca batık olma ihtimalini değerlendirip reddetme hakkına sahiptir ve bu hak yasal olarak üç aylık süreye bağlanmıştır. Sürenin başlangıcı, yasal mirasçılar ile atanmış mirasçılar bakımından farklı belirlenir. Bu süre içinde terekeye ilişkin bazı fiilî davranışlarda bulunmak, mirasın kabul edildiği yönünde değerlendirilebileceğinden, karar verilmeden önce tereke malvarlığı ile borç tablosunun çıkarılması gerekir.
Tereke Tablosu Nasıl Çıkarılır?
- Tapu, araç ve şirket pay kayıtları üzerinden aktif malvarlığı listesi
- Banka hesapları, kiralık kasa ve yatırım hesaplarına ilişkin bilgiler
- Miras bırakan adına yürüyen icra takipleri ve devam eden davalar
- Vergi ve sosyal güvenlik yükümlülüklerine ilişkin kayıtlar
- Ölüme yakın dönemde yapılmış devirlere ait tapu ve banka hareketleri
Elbirliğinden Paylı Mülkiyete
Paylaşım talebinden önce ortaklığın türünü değiştirmek, uygulamada süreci kolaylaştıran bir ara adımdır. Elbirliği mülkiyeti paylı mülkiyete dönüştürüldüğünde her mirasçı kendi payı üzerinde daha serbest hareket edebilir. Bu adımın atılıp atılmayacağı, mirasçı sayısı, taşınmazın niteliği ve tarafların uzlaşma ihtimaline göre değerlendirilmelidir.
Devir İşlemleri Tartışmalıysa
Miras bırakanın sağlığında yaptığı devirler tartışma konusuysa, paylaşım davası tek başına yeterli olmaz; devrin geçerliliğine yönelik ayrı bir hukuki hat kurulması gerekir. Böyle bir iddiada belge seti; tapu devri sırasındaki bedelin gerçekten ödenip ödenmediğini, devralanın ödeme gücünü ve devir tarihindeki aile ilişkilerini gösterecek şekilde toplanmalıdır. Banka kayıtları ile beyan edilen satış bedeli arasındaki uyumsuzluk, bu dosyaların en çok başvurulan somut verisidir.
Yetki ve Sıralama
- Öncelikle mirasçılık belgesi temin edilir; mirasçı çevresi netleşmeden talep kurulmaz.
- Taşınmaza ilişkin taleplerde yetkili yer, taşınmazın bulunduğu yere göre belirlenir.
- Birden fazla taşınmaz varsa dosyaların birlikte mi ayrı mı yürütüleceği planlanır.
- Paylaşım önerisi, dava açılmadan önce yazılı olarak mirasçılara iletilir.
Buradaki açıklamalar genel niteliktedir. Terekenin içeriği ve mirasçılar arasındaki ilişki süreci doğrudan etkilediğinden, özellikle üç aylık süre söz konusuysa vakit kaybetmeden hukuki değerlendirme almanız önerilir.