Miras işlerinde acele edilmemesi gereken çok şey vardır; ancak bazı süreler beklemeye tahammül etmez. TMK, mirasın reddi için ölümün ve mirasçılık sıfatının öğrenilmesinden itibaren işleyen üç aylık bir süre öngörür. Bu süre geçtiğinde miras, borçlarıyla birlikte kayıtsız şartsız kabul edilmiş sayılır. Aşağıdaki kontrol listesi, veraset ilamı sürecinde delil ve süre risklerini birlikte ele alır.
İlk Otuz Gün: Terekenin Fotoğrafını Çekmek
Ölümün ardından yapılması gereken ilk iş, terekenin aktif ve pasifini görünür hale getirmektir. Bu yapılmadan mirasın reddedilip reddedilmeyeceğine karar verilemez. Tapu, araç, banka ve kredi kayıtları ile icra dosyalarının taranması, çoğu zaman ailenin haberdar olmadığı borçları ortaya çıkarır. Şüphe varsa sulh hukuk mahkemesinden terekenin defterinin tutulması istenebilir; bu talep süreyi yönetmek bakımından da işlev görür.
Veraset İlamı: Noter mi Mahkeme mi
- Mirasçılık belgesi kural olarak noterden alınabilir; ancak yabancılık unsuru, nüfus kayıtlarındaki çelişki veya mirasçılık sıfatının tartışmalı olduğu hallerde sulh hukuk mahkemesine başvurmak gerekir.
- Nüfus kayıtlarındaki isim, doğum tarihi ve soybağı uyuşmazlıkları belge alınmadan önce düzeltilmelidir.
- Vasiyetname veya miras sözleşmesi varsa açılıp okunması usulü tamamlanmadan paylaşıma geçilmemelidir.
- Belge alındıktan sonra tapu ve banka işlemleri için gerekli olan intikal başvurularının kendi takvimi ayrıca izlenmelidir.
Reddi Miras Kararında Delil Eksikliği
Ret beyanı sulh hukuk mahkemesine yapılır ve üç aylık süre içinde kayda girmiş olmalıdır. Uygulamada en çok tartışılan konu, sürenin başlangıç anıdır: mirasçının ölümü ve kendi mirasçılık sıfatını hangi tarihte öğrendiği. Yurt dışında yaşayan veya sonradan mirasçı konumuna gelen kişiler bakımından bu tarih farklılaşır ve öğrenme anını gösteren belge dosyanın merkezine yerleşir. Terekeye ilişkin işlem yapmak, banka hesabından para çekmek veya eşyayı kullanmak zımni kabul sayılabileceğinden, karar verilene kadar bu tür işlemlerden kaçınılmalıdır.
Tenkis ve Denkleştirme İçin Zamanında Hazırlık
Saklı paylı mirasçının haklarını zedeleyen kazandırmalarda tenkis, sağlığında yapılan devirlerde ise denkleştirme gündeme gelir. Bu taleplerin dayanağı tapu devir tarihleri, satış bedelleri ve devrin gerçek niteliğini gösteren kayıtlardır. Muvazaa iddiası ileri sürülecekse devir bedelinin ödendiğine ilişkin banka kaydının bulunmaması, tanık beyanından daha güçlü bir gösterge oluşturur.
Paylaşıma Geçmeden Önce
Ortaklığın giderilmesi davası açılmadan önce mirasçılar arasında yazılı bir paylaşım denemesi yapılması, hem masrafı hem süreyi azaltır. HMK usulüne göre açılacak davada tüm mirasçıların taraf gösterilmesi zorunludur; eksik taraf, dosyanın aylarca beklemesine yol açar.
Bu açıklamalar genel bilgi amaçlıdır; terekenin yapısı ve mirasçıların durumu süreleri etkiler. Özellikle borçlu tereke ihtimalinde, üç aylık süre dolmadan bir hukukçuya danışmanız önemlidir.