Mirasbırakanın sağlığında yaptığı kazandırmalar, mirasçıların saklı payını zedelediğinde tenkis davası gündeme gelir. Bu rehber, saklı paylı mirasçının hakkını nasıl koruyabileceğini ve tereke paylaşımındaki denkleştirme mantığını ele alır.
Saklı Pay Kavramı
TMK, altsoy, eş ve kimi hallerde ana-baba gibi mirasçılar için yasal miras payının belirli bir oranını dokunulmaz kılar. Mirasbırakan, tasarruf özgürlüğü kapsamında malvarlığının bir kısmını dilediği gibi devredebilir; ancak bu tasarruflar saklı payı ihlal ederse, ihlal edilen kısım geri istenebilir. Tenkis, iptal değil; kazandırmanın saklı payı aşan bölümünü indirmeye yönelik bir taleptir.
Hangi Kazandırmalar Tenkise Tabidir
Ölüme bağlı tasarruflar (vasiyetname, miras sözleşmesi) ile sağlararası bazı kazandırmalar tenkis kapsamına girer. Görünürde satış olup gerçekte bağış niteliği taşıyan devirler, mirastan mal kaçırma amacı taşıyorsa ayrıca muris muvazaası tartışmasını da doğurabilir. Bu iki yolun koşulları ve sonuçları farklı olduğundan, olayın hangisine uyduğu dikkatle belirlenmelidir.
- Terekenin ölüm anındaki net değeri hesaplanır
- Tenkise tabi kazandırmalar bu değere eklenir
- Saklı pay oranları uygulanarak ihlal edilen tutar bulunur
Süre ve Dava Şartı
Tenkis davası, saklı paylı mirasçının kazandırmayı ve saklı payının ihlal edildiğini öğrenmesinden itibaren işleyen bir süreye ve her halde vasiyetnamenin açılmasından itibaren işleyen bir süreye tabidir. Bu süreler hak düşürücü niteliktedir; geçirilmesi davanın esasına girilmeden reddine yol açar. Bu nedenle öğrenme anının belgeyle ortaya konması önem taşır.
Uygulamada Delil ve Değerleme
Tereke değerinin ve kazandırmaların tespiti için tapu kayıtları, banka hareketleri, veraset ilamı ve gerektiğinde bilirkişi değerlemesi kullanılır. Taşınmaz kazandırmalarında değerin devir tarihi mi yoksa ölüm tarihi itibarıyla mı esas alınacağı sonucu doğrudan etkiler. Mirasçılar arasında birden fazla kazandırma varsa, tenkisin hangi sırayla uygulanacağı da hesabı değiştirir.
Miras uyuşmazlıkları, aile içi kazandırmaların niteliği ve zamanlaması gibi ayrıntılarla biçimlenir. Bu içerik genel bilgi amaçlıdır; kendi tereke tablonuz üzerinden bir hukukçuyla ayrıntılı değerlendirme yapmanız tavsiye edilir.