Bir vasiyetname açıldığında mirasçıların önünde tek bir dava değil, birbirini tamamlayan birkaç yol bulunur. Saklı payı zedelenen mirasçı için asıl mesele, hangi davayı hangi sırayla ve hangi süre içinde açacağıdır. TMK ve HMK birlikte uygulandığında bu tercih, sonucu esasa girilmeden belirleyebilir.
Vasiyetnamenin Açılmasıyla Başlayan Zincir
Vasiyetname sulh hukuk mahkemesince açılıp ilgililere bildirilir. Bu bildirim, hem itiraz hem de tenkis taleplerinin zamanını belirleyen referans noktasıdır. Mirasçılık belgesi alınması ise ayrı bir işlemdir ve vasiyetnamenin geçerliliği tartışmasını kendiliğinden çözmez. Bu iki işlemi birbirine karıştırmak, dosyanın en başında zaman kaybına yol açar.
İptal ile Tenkis Aynı Şey Değildir
Vasiyetnamenin iptali, tasarrufun şekil şartlarına veya ehliyete ilişkin sakatlığına dayanır ve kabul edildiğinde tasarrufu ortadan kaldırır. Tenkis ise tasarrufun geçerliliğini kabul edip yalnızca saklı payı aşan kısmının indirilmesini ister. TMK, her iki dava için de öğrenmeye bağlı kısa süreler ve bunun üzerinde azami süreler öngörür. Uygulamada sık görülen hata, yalnızca iptal davası açıp tenkis talebini terditli olarak ileri sürmemektir; iptal reddedildiğinde tenkis için süre çoktan dolmuş olabilir.
Saklı Pay Hesabında Delil Eksikliği
Tenkis hesabı, terekenin ölüm anındaki değeri üzerinden yapılır ve mirasbırakanın sağlığında yaptığı bazı kazandırmalar bu hesaba eklenir. Hesabın kurulabilmesi için toplanması gerekenler:
- Tapu kayıtları ve taşınmazların akit tablosu örnekleri
- Banka hesap hareketleri ile ölüm tarihine yakın dönemdeki devirler
- Şirket pay defteri kayıtları ve varsa ortaklık payı devirleri
- Bağış niteliğindeki işlemlere ilişkin sözleşme ve dekontlar
- Terekeye ait borçları gösteren belgeler
Muvazaa İddiasını Ayrı Kurgulamak
Mirasbırakanın sağlığında yaptığı devirler için ileri sürülen muvazaa iddiası, tenkisten farklı bir hukuki temele dayanır ve talep sonucu da farklıdır. Aynı dosyada her iki iddiayı gerekçe göstermeden yan yana yazmak, dilekçenin dayanağını zayıflatır. Hangi taşınmaz için hangi iddianın ileri sürüldüğünü tablo hâlinde ayrıştırmak, hem ispat planını hem harç hesabını düzene sokar.
İlk Altı Ay İçin Adım Sırası
- Vasiyetnamenin açılma ve bildirim tarihlerini belgeleyin.
- Terekeye dahil malvarlığını kalem kalem listeleyin; eksik kalanlar için müzekkere talebi hazırlayın.
- İptal ve tenkis taleplerini terditli biçimde kurgulayın.
- Tereke tespiti ve gerekiyorsa ihtiyati tedbir talebini erken aşamada değerlendirin.
- Diğer mirasçıların dava açıp açmadığını kontrol edip birleştirme ihtimalini gözetin.
Bu metin genel bilgi vermek için hazırlanmıştır; mirasbırakanın tasarruflarının niteliği ve tereke yapısı sonucu değiştirir. Vasiyetname size bildirildiyse süreler işlemeye başlamış demektir; dosyanızı bir hukukçuyla birlikte gözden geçirmeniz isabetli olur.