Saklı payın ihlal edildiği düşünülen dosyalarda en büyük kayıp, terekenin hangi kalemlerden oluştuğunun geç öğrenilmesinden doğar. TMK ve HMK çerçevesinde yürüyen tenkis ve paylaşım süreçleri, hak düşürücü nitelikteki sürelere bağlı olduğundan bilgi toplama ile dava hazırlığı aynı anda yürütülmelidir. Bu rehber, tereke envanterinden talebin hesaplanmasına kadar olan akışı sıraya koyar.
Süreyi Başlatan Öğrenme Anını Belgelemek
Tenkis talebinde süre, saklı payın zedelendiğinin öğrenildiği ana bağlanır; vasiyetnamenin açılıp okunduğu tarih ise ayrı bir başlangıç noktası oluşturur. Uygulamada tartışma çoğunlukla bu anın ne zaman gerçekleştiği üzerinde yoğunlaşır. Bu nedenle tapu kaydını ilk kez ne zaman gördüğünüz, hangi tebligatı hangi tarihte aldığınız ve aile içi yazışmaların tarihleri dosyanın esas verisidir.
Tereke Envanteri Çıkarmadan Talep Hesaplanamaz
Miras bırakanın ölüm anındaki malvarlığı ile sağlığında yaptığı kazandırmalar birlikte değerlendirilir. Tapu, araç, banka, ortaklık payları ve sigorta kayıtlarının tamamı taranmadan tenkis oranı hesaplanamaz. Sağlararası devirlerde işlemin bedelli görünüp görünmediği, bedelin gerçekten ödenip ödenmediği ve devrin kime yapıldığı ayrı ayrı incelenmelidir.
Bu Dosyalarda Delil Eksikliğinin Görünümü
- Banka hesap hareketlerinin ölüm tarihinden geriye doğru yeterli bir dönem için istenmemesi
- Devredilen taşınmazların işlem tarihindeki rayiç değerine ilişkin veri toplanmaması
- Denkleştirme talebini destekleyecek harcama, eğitim veya destek kayıtlarının bulunmaması
- Vasiyetnamenin şekil şartlarına ilişkin asıl belgenin incelenmemesi
- Diğer mirasçıların terekeye ilişkin beyanlarının yazılı olarak kayda geçirilmemiş olması
Tenkis mi, Paylaşım mı, Her İkisi mi
- Mirasçılık belgesi alınır ve zorunlu olarak yer alması gereken taraflar belirlenir.
- Terekede fiilen paylaşılabilir kalem varsa paylaşma talebi, saklı pay ihlali varsa tenkis talebi ayrı ayrı kurgulanır.
- Muvazaa iddiası ile tenkis talebinin hukuki sonuçları farklı olduğundan, hangisinin öncelikli olduğu belirlenir.
- Terekenin korunması amacıyla tedbir talebi, devir riski bulunan kalemler için önceden hazırlanır.
- Değer artışı ve intifa hakkı gibi kalemler için bilirkişi sorularının çerçevesi baştan yazılır.
Uzlaşma Seçeneğini Hesaplanabilir Kılmak
Aile içi uyuşmazlıklarda uzun yargılama, terekenin değerini fiilen eritebilir. Bu nedenle envanter tamamlandığında her mirasçının payına düşen tutarın yazılı olarak ortaya konması, uzlaşma görüşmesini somut zemine taşır. Anlaşma sağlanırsa, düzenlenecek metnin tapu ve banka işlemlerini de kapsayacak şekilde eksiksiz kaleme alınması gerekir.
Buradaki açıklamalar bilgilendirme amaçlıdır ve her tereke kendine özgüdür. Süreler kısa işlediğinden, belgelerinizi toplarken eş zamanlı olarak hukuki destek almanız önerilir.