Mirasın reddi, TMK hükümleri çerçevesinde kullanılan ve usul yönünden HMK ile tamamlanan bir haktır. Uygulamada en çok tartışılan konu hakkın varlığı değil, hangi anda başladığı ve ne zaman sona erdiğidir. Bu rehber, süre hesabının nasıl kurulacağına ve sürenin kaçırıldığı hâllerde geriye kalan yollara odaklanır.
Sürenin Başlangıç Anını Doğru Tespit Etmek
Yasal mirasçılar bakımından süre, kural olarak mirasçı olduklarını ve murisin ölümünü öğrendikleri andan işlemeye başlar; atanmış mirasçılarda ise tasarrufun bildirilmesi anı esas alınır. Ölüm tarihi ile öğrenme tarihi çoğu zaman aynı gün değildir. Yurt dışında bulunma, uzun süredir görüşülmeyen bir yakının vefatı veya nüfus kaydının geç güncellenmesi gibi hâllerde öğrenme tarihinin belgelenmesi gerekir; aksi hâlde süre ölüm tarihinden hesaplanır ve üç aylık yasal süre fiilen tükenmiş olabilir.
Hükmen Red Ayrı Bir Değerlendirmedir
Terekenin ölüm anında borca batık olduğu açıksa, mirasın reddedilmiş sayıldığı bir durum söz konusu olabilir. Ancak bu sonuç kendiliğinden ve tartışmasız değildir; alacaklı takip başlattığında mirasçının bu durumu ileri sürmesi ve borca batıklığı ortaya koyması beklenir. Bu nedenle hükmen red ihtimaline güvenip hiçbir işlem yapmamak, ilerleyen aşamada ispat yükünü ağırlaştırır.
Borca Batıklığı Gösteren Kayıtlar
- Murisin adına açılmış icra dosyalarının listesi ve güncel bakiyeleri
- Banka hesap dökümleri, kredi ve kefalet kayıtları
- Tapu, araç ve ortaklık kayıtlarından oluşan aktif dökümü
- Vergi ve prim borçlarına ilişkin kurum kayıtları
- Ölüm tarihi itibarıyla düzenlenmiş, aktif ve pasifi karşılaştıran bir tablo
Mirasçı Gibi Davranmanın Yarattığı Risk
Terekeye ait malların kullanılması, satılması ya da tereke alacaklarının tahsil edilmesi gibi davranışlar, ret hakkının kullanılamaz hâle gelmesi sonucunu doğurabilir. Bu nedenle karar verilinceye kadar terekeye ilişkin işlemlerden kaçınılmalı; zorunlu koruma tedbirleri gerekiyorsa bunların niteliği tutanakla kayda geçirilmelidir. Yapılan her işlemin tarihi, sonradan yürütülecek tartışmanın merkezinde yer alır.
Süre Geçtiyse Kalan Yollar
Süre kaçırıldığında ilk bakılacak nokta, sürenin gerçekten başlamış olup olmadığı ve öğrenme tarihinin belgelenip belgelenemeyeceğidir. Ayrıca terekenin resmî defterinin tutulması veya tereke ile ilgili diğer koruma yollarının işletilip işletilemeyeceği değerlendirilir. Alacaklı takibi başlamışsa, borca batıklık savunmasının süresi içinde ileri sürülmesi gerekir.
Uyarı
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Mirasçılık sıfatı, ölüm tarihi ve terekenin yapısı sonucu doğrudan etkilediğinden, süre işlemeye başladığını düşündüğünüz anda gecikmeden hukuki destek almanız gerekir.