Bir vasiyetnamenin varlığı, saklı paylı mirasçının hakkını kendiliğinden ortadan kaldırmaz; ancak bu hakkı istemek belgeye dayalı bir hazırlık gerektirir. TMK ve HMK çerçevesinde yürüyen tenkis uyuşmazlıklarında sonuç, çoğu zaman terekenin gerçek büyüklüğünün gösterilip gösterilemediğine bağlıdır. Bu yazı, saklı pay tartışmasında delilin hangi sırayla toplanacağını konu alır.
Önce Terekenin Fotoğrafını Çekin
Tenkis hesabı, ölüm anındaki malvarlığı üzerinden yapılır; ancak hesaba eklenecek kazandırmalar geçmişe uzanır. Bu yüzden ilk iş, murisin ölüm tarihindeki taşınmaz, banka, araç ve şirket paylarını gösteren bir envanter çıkarmaktır. Tapu ve trafik kayıtları, banka hesap hareketleri ve ticaret sicil kayıtları bu envanterin dört ayağıdır. Envanter olmadan yürütülen tenkis talebi, miktarı belirsiz bir istek olarak kalır.
Vasiyetnamenin Kendisini Tartışmaya Hazırlanın
Saklı pay talebiyle birlikte çoğu dosyada vasiyetnamenin şekli ve murisin ehliyeti de tartışılır. Burada delil, olaydan çok kişiye dair olur:
- Muristeki sağlık durumu için hastane kayıtları, reçeteler ve varsa heyet raporları.
- Vasiyetnamenin düzenlendiği tarihe yakın tanık beyanları.
- El yazılı vasiyetnamelerde yazı ve imza incelemesine elverişli karşılaştırma belgeleri.
- Vasiyetnamenin açılmasına ilişkin tutanak ve tebligat evrakı.
Görünürde Satış, Gerçekte Bağış
Saklı payı eritmenin en yaygın yolu, sağlığında yapılan devirlerdir. Tapuda satış gösterilen bir devrin gerçekte karşılıksız olduğunu ileri sürüyorsanız, bedelin ödendiğine dair bir para hareketinin bulunmadığını göstermek gerekir. Devralanın o tarihteki gelir durumu, bedelin banka kanalıyla geçip geçmediği ve taşınmazın devirden sonra kimin kullanımında kaldığı, bu tartışmanın somut dayanaklarıdır.
Delil Eksikliği Hesabı Nasıl Küçültür
Delil eksikliğinin sonucu genellikle davanın tümden reddi değil, tenkis oranının beklenenin çok altında kalmasıdır. Bilirkişi, önüne konulan belgelerle hesap yapar; sunulmayan kazandırma hesaba girmez. Kayıt talebi geç yapıldığında bankaların saklama süresi dolmuş olabilir; bu nedenle hesap hareketi taleplerinin dosyanın en başında yapılması önerilir. Ayrıca tenkis hakkının süreye tabi olduğu unutulmamalı, öğrenme tarihinin neye göre belirlendiği baştan not edilmelidir.
Yukarıdaki çerçeve genel bilgilendirme amacı taşır. Terekenin yapısı, mirasçıların sayısı ve yapılan devirlerin niteliği hesabı bütünüyle değiştirebileceğinden, kendi dosyanız için ayrıntılı bir değerlendirme almanız gerekir.