Vasiyetname bulunan terekelerde uyuşmazlık, çoğunlukla belgenin varlığından değil, geçerliliği ve kapsamı üzerinden doğar. TMK ve HMK çerçevesinde yürüyen bu dosyalarda taraflar sıklıkla haklı gördükleri iddiayı zamanında belgeleyemedikleri için sonuç alamaz. Aşağıda konu, vasiyetnameye yöneltilen itirazların hangi delillerle desteklendiği üzerinden ele alınıyor.
Önce Şekil, Sonra İçerik
İtiraz hazırlanırken ilk kontrol şekle ilişkindir. Vasiyetnamenin hangi biçimde düzenlendiği, el yazılı ise metnin bütünüyle mirasbırakanın el ürünü olup olmadığı, tarih ve imzanın bulunup bulunmadığı incelenir. Şekle ilişkin bir eksiklik varsa içeriğe girilmeden sonuç alınabileceğinden, bu inceleme atlanmamalıdır. El yazısı tartışmasında karşılaştırmaya elverişli örneklerin toplanması gerekir.
Ehliyet ve İrade Sakatlığı İddiasının Dayanakları
Mirasbırakanın vasiyetname tarihinde ayırt etme gücünü haiz olmadığı iddiası, en sık ileri sürülen ancak en zor ispatlanan başlıktır. Bu iddiayı destekleyen kaynaklar şunlardır:
- İlgili döneme ait hastane kayıtları, reçeteler ve tedavi dosyaları
- Vesayet veya kayyım atanmasına ilişkin işlemler varsa bunların tarihleri
- Aynı dönemde yapılan diğer hukuki işlemler ve bunlardaki tutarlılık
- Bakım ilişkisini ve günlük yaşamdaki durumu gösteren kayıtlar
Bu delillerin tarih ekseninde sıralanması, vasiyetname tarihiyle örtüşen bir tablo kurulmasını sağlar.
Tereke Envanterini Belgeyle Çıkarmak
Paylaşım tartışmasının önkoşulu, terekenin kapsamının bilinmesidir. Tapu ve araç sicil kayıtları, banka hesap ve kiralık kasa bilgileri, şirket ortaklıkları ve alacak belgeleri derlenmelidir. Mirasbırakanın son dönemde yaptığı devirler varsa bu işlemlerin tarihleri ve bedelleri ayrıca not edilmelidir; bu kayıtlar sonraki tartışmaların temelini oluşturur.
Saklı Pay Tartışması ile Muvazaa İddiasının Ayrımı
Uygulamada bu iki başlık sıkça birbirine karıştırılır. Saklı paya ilişkin tartışma, kazandırmanın miktarına yönelirken; işlemin gerçekte bağış olduğu ve satış görüntüsüyle yapıldığı iddiası işlemin niteliğine yöneliktir. İkincisinde bedelin fiilen ödenip ödenmediği belirleyici olduğundan, banka kayıtları ve alıcının ödeme gücüne ilişkin veriler öne çıkar. Hangi yola dayanıldığı dilekçede net biçimde ayrılmalıdır.
Zaman Baskısını Yönetmek
Vasiyetnamenin açılmasından sonra işleyen süreler, itiraz hakkını doğrudan etkiler. Bu nedenle tebliğ tarihleri kayda alınmalı, belge toplama süreci süre dolmasını beklemeden başlatılmalıdır. Gerekiyorsa terekeye ilişkin koruma tedbirleri erken aşamada gündeme getirilmelidir.
Buradaki bilgiler genel niteliktedir; vasiyetnamenin türü, mirasçıların sıfatı ve terekenin yapısı sonucu değiştirebilir. Süre kaybı yaşanmaması için belgeler eksikken dahi bir hukukçuyla görüşülmesi önerilir.