Tenkis davası, saklı payı zedelenen mirasçının tasarrufun indirilmesini istediği özel bir yoldur. TMK ve HMK ekseninde bu rehberin odağı zamanaşımı ve hak düşürücü sürelerdir; çünkü tenkis dosyalarında talep çoğu zaman haksız bulunduğu için değil, süresinde ileri sürülmediği için reddedilir. Delil eksikliği ise sürenin ne zaman başladığı tartışmasını doğrudan besler.
Sürenin Başladığı An Tartışmalıdır
Tenkiste süre, kural olarak saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesine bağlı kısa bir süre ile mirasın açılmasına bağlı daha uzun bir süre birlikte değerlendirilerek uygulanır. Buradaki asıl mücadele öğrenme anının ispatıdır. Mirasçının hangi tarihte hangi bilgiye ulaştığı belgelenmezse, karşı taraf öğrenmenin çok daha önce gerçekleştiğini ileri sürer. Bu nedenle tapu kaydının, banka kaydının veya vasiyetnamenin ilk kez ne zaman görüldüğüne dair her iz kıymetlidir.
Tenkis mi Muvazaa mı: Süre Rejimi Değişir
Mirasbırakanın yaptığı devir görünürde satış olmakla birlikte gerçekte bağış niteliği taşıyorsa, ileri sürülecek talebin niteliği değişir ve buna bağlı olarak süre rejimi de farklılaşır. Talebin yanlış nitelendirilmesi, süresi geçmiş bir yolun seçilmesine yol açabilir. Bu yüzden dava öncesinde tasarrufun türü, bedelin fiilen ödenip ödenmediği ve tarafların ilişkisi ayrıntılı biçimde incelenmelidir.
Saklı Pay Hesabı İçin Gerekli Belgeler
- Mirasçılık belgesi ve mirasbırakanın nüfus kayıt örneği.
- Terekeye giren taşınır ve taşınmazların kayıtları, banka hesap dökümleri.
- Mirasbırakanın sağlığında yaptığı devirlere ilişkin tapu ve resmî senet kayıtları.
- Devir tarihlerindeki değerlere ilişkin bilgiler ve varsa değerleme raporları.
- Vasiyetname varsa açılma ve tebliğ evrakı.
Bu belgeler tamamlanmadan açılan davalarda hesap aşaması uzar; eksik kalemler yüzünden dosyanın birkaç kez bilirkişiye gitmesi olağan hale gelir.
Def-i Olarak İleri Sürme İmkânı
Tenkis talebinin dava yoluyla ileri sürülmesi tek yol değildir; kendisine karşı bir talep yöneltilen mirasçı, tenkis iddiasını savunma olarak da gündeme getirebilir. Bu ayrım, süre geçtiğini düşünen mirasçılar için önemlidir ve dosyanın hangi aşamada olduğuna göre değerlendirilmelidir.
Sıralı Adım Planı
Ölüm tarihi, mirasçılık belgesinin alındığı tarih, tasarrufların öğrenildiği tarihler ve varsa vasiyetnamenin açıldığı tarih tek bir çizelgede tutulur. Ardından tereke tablosu kurulur ve hangi tasarrufun hangi mirasçının payını ne ölçüde etkilediği yazılır. Bu tablo, hem talebin sırasını hem de öncelikle hangi tasarrufa yönelinmesi gerektiğini gösterir.
Buradaki anlatım genel bilgilendirme amaçlıdır ve sizin miras dosyanızdaki hesabı göstermez. Süreler talebin niteliğine göre değiştiği için, tereke belgelerinizi bir hukukçuyla birlikte değerlendirmeniz yararlı olur.