Mirasbırakanın sağlığında yaptığı kazandırmalar saklı paylı mirasçının payını zedelediğinde gündeme gelen tenkis talebi, tereke fotoğrafının doğru çekilmesine bağlıdır. Bu rehber TMK ve HMK çerçevesinde, tenkis dosyasının ispat omurgasını ve reddi miras için öngörülen üç aylık süreyle çakışmayı ele alır.
Önce Tereke, Sonra Talep
Tenkis hesabı, mirasbırakanın ölüm anındaki malvarlığına sağlığında yaptığı belirli kazandırmaların eklenmesiyle kurulur. Bu nedenle dava dilekçesi yazılmadan önce terekenin aktif ve pasifi çıkarılmalıdır. Borçlar, cenaze giderleri ve terekeye ait yükümlülükler hesaba katılmadan yapılan talep, bilirkişi incelemesinde baştan sarsılır.
Kazandırmayı Gösteren Kayıtlar
- Tapu kayıtlarında ölümden önceki devirler ve akit tablolarındaki bedeller
- Banka hesap hareketleri, havale açıklamaları ve kiralık kasa kayıtları
- Şirket pay devirleri için ticaret sicil ve pay defteri kayıtları
- Araç ve diğer taşınır devirlerine ilişkin tescil belgeleri
- Bağışlama görünümündeki satışlarda alıcının ödeme gücünü gösteren belgeler
- Vasiyetname veya miras sözleşmesi varsa açılma tutanağı
Üç Aylık Ret Süresiyle Çakışma
Tereke borca batık görünüyorsa, tenkis hesabı yapılırken mirasın reddi için tanınan üç aylık süre işlemeye devam eder. Bu iki takvimin aynı tabloda tutulmaması ciddi bir risktir: mirasçı tenkis hesabını beklerken ret süresini kaçırabilir ya da aceleyle reddederek tenkis talebini dayanaksız bırakabilir. Doğru sıra, terekenin borç durumunu erken tespit edip iki kararı birlikte vermektir.
Delil Eksikliğinin Sonucu
Tenkis dosyalarında en sık yaşanan kayıp, kazandırmanın bedelsiz yapıldığının gösterilememesidir. Tapuda satış olarak görünen bir devirde bedelin gerçekte ödenmediği ortaya konamazsa hesap dışında kalır ve saklı pay hesabı eksik kurulur. İkinci kayıp, değerlendirmede esas alınacak tarihin karıştırılmasıdır; hangi değerin hangi ana göre hesaplandığı dilekçede açıkça belirtilmelidir.
Hazırlık Sıralaması
- Veraset ilamı ve mirasçılık sıfatının netleştirilmesi
- Tereke aktif ve pasif listesinin çıkarılması
- Sağlığında yapılan devirlerin tarih sırasıyla şemalanması
- Ret süresinin takvime işlenmesi ve karar anının belirlenmesi
- Talep kalemlerinin sıralı ve terditli biçimde yazılması
Burada aktarılanlar genel çerçeve sunar. Mirasçı sayısı, kazandırmaların türü ve terekenin yapısı hesabı bütünüyle değiştirebileceğinden, süre başlamadan bir hukukçuyla dosyanızı gözden geçirmenizde yarar vardır.