Ayıplı mal uyuşmazlıklarında tüketicinin haklı olması çoğu zaman yeterli olmaz; talebin doğru mercie, doğru hukuki nitelendirmeyle ve süresinde iletilmesi gerekir. TKHK ve Mesafeli Satış Yönetmeliği çerçevesinde bu rehber, en sık karıştırılan iki kurumu ayırarak başvuru sırasını açıklar.
Cayma Hakkı ile Ayıp Talebi Aynı Şey Değildir
Mesafeli sözleşmelerde tüketici, malı teslim aldığı tarihten itibaren on dört gün içinde gerekçe göstermeksizin sözleşmeden cayabilir. Bu hak malın ayıplı olmasına bağlı değildir. Ayıplı mal ise ayrı bir kurumdur ve on dört günlük cayma süresi geçtikten sonra da ileri sürülebilir. Uygulamada satıcıların cayma süresinin dolduğunu belirterek ayıp talebini reddetmesi, hukuki dayanağı olmayan bir cevaptır.
Ayıbı Kayıt Altına Almak
- Ayıp fark edilir edilmez satıcıya yazılı biçimde bildirilir.
- Ürünün ayıplı hâli fotoğraf ve video ile tarih bilgisi görünecek şekilde kaydedilir.
- Fatura, sipariş özeti ve kargo teslim belgesi bir arada saklanır.
- Servis ve iade süreçlerine ilişkin tüm yazışmalar arşivlenir.
Dört Seçimlik Hak
- Sözleşmeden dönerek ödenen bedelin iadesini istemek.
- Malın ayıpsız misliyle değiştirilmesini talep etmek.
- Ücretsiz onarım istemek.
- Ayıp oranında bedelden indirim talep etmek.
Seçim tüketiciye aittir; satıcının tercihi bağlayıcı değildir. Ancak seçilen hakkın orantısız güçlük doğurduğu hâller kanunda ayrıca düzenlenmiştir. Talebin baştan net yazılması, sonraki aşamada tutarlılık sağlar.
Hakem Heyeti mi Tüketici Mahkemesi mi
Uyuşmazlığın parasal değeri, başvurulacak mercii belirler. Tüketici hakem heyetlerinin görev sınırları her yıl yeniden belirlendiğinden, başvuru öncesinde güncel tutarın kontrol edilmesi gerekir. Sınırın altındaki uyuşmazlıkta doğrudan mahkemeye gidilmesi, dosyanın görev yönünden reddine yol açar. Başvuru, tüketicinin yerleşim yerindeki veya işlemin yapıldığı yerdeki heyete yapılabilir.
Ret Kararına İtiraz
Hakem heyeti kararının tüketici aleyhine olması hâlinde, TKHK uyarınca kararın tebliğinden itibaren on beş gün içinde tüketici mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz dilekçesinde heyetin değerlendirmediği belgeler ayrıca vurgulanmalı, teknik inceleme gereken hâllerde bilirkişi talebi açıkça yazılmalıdır.
Buradaki bilgiler genel niteliktedir ve her ürün grubunda uygulama farklılaşabilir. Değeri yüksek ya da teknik inceleme gerektiren uyuşmazlıklarda hukuki destek almanız süreç yönetimini kolaylaştırır.