Tüketici uyuşmazlıklarında iki farklı süre sık sık birbirine karıştırılır: mesafeli satışta kullanılan on dört günlük cayma hakkı ile ayıplı maldan doğan taleplerin tabi olduğu zamanaşımı. Birincisi ürünün ayıplı olmasını gerektirmez, ikincisi ise ayıba dayanır ve çok daha uzun bir zaman dilimini kapsar. Bu rehber TKHK ve mesafeli satış mevzuatı çerçevesinde ikisini ayırıyor.
Cayma Hakkı: Gerekçe Aranmayan On Dört Gün
Mesafeli sözleşmelerde tüketici, malın teslim alındığı tarihten itibaren on dört gün içinde hiçbir gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden sözleşmeden cayabilir. Satıcının cayma hakkı konusunda usulüne uygun bilgilendirme yapmaması hâlinde süre uzar. Cayma bildiriminin süre içinde gönderilmiş olması yeterlidir; malın iade edilmesi için ayrıca bir süre tanınır. Bildirimin yazılı veya kalıcı veri saklayıcısı üzerinden yapılması, tarih ispatı bakımından önem taşır.
Ayıp Bildirimi ve İki Yıllık Sınır
Ayıplı mal nedeniyle seçimlik hakların kullanılması, kanunda daha uzun bir süre öngörülmedikçe malın teslim tarihinden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir. Konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda bu süre beş yıl olarak uygulanır. Ayıbın satıcı tarafından ağır kusur veya hile ile gizlenmiş olması hâlinde ise zamanaşımı hükümlerinden yararlanılamaz. Gizli ayıplarda sürenin teslimden değil ayıbın ortaya çıkmasından işlemeye başlayacağı yönündeki yaygın kanı hatalıdır; kural yine teslim tarihidir.
Hangi Mercie Başvurulur?
- Her yıl yeniden belirlenen parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklar için tüketici hakem heyetine başvuru zorunludur; bu sınırın altında doğrudan açılan dava reddedilir.
- Sınırın üzerindeki uyuşmazlıklarda görevli mahkeme tüketici mahkemesidir; bulunmayan yerlerde bu sıfatla asliye hukuk mahkemesi görev yapar.
- Tüketici, kendi yerleşim yerindeki hakem heyetine veya mahkemeye başvurabilir; bu, tüketici lehine getirilmiş bir kolaylıktır.
- Hakem heyeti kararına karşı tebliğden itibaren on beş gün içinde tüketici mahkemesine itiraz edilebilir.
Dosyayı Güçlendiren Belgeler
- Fatura veya satış fişi, teslim tarihini gösterdiği için zamanaşımı hesabının temelidir.
- Yetkili servis giriş-çıkış formları, arızanın tekrarını ve süresini kanıtlar.
- Ürünün ayıplı hâlini gösteren fotoğraf ve videolar, tarih bilgisiyle birlikte saklanmalıdır.
- Satıcıyla yapılan yazışmalar, ayıp bildiriminin ne zaman yapıldığını ortaya koyar.
Buradaki bilgiler genel niteliktedir ve somut uyuşmazlığınızın koşullarına göre farklılık gösterebilir. Başvuru merciini ve süreyi doğru belirlemek için uzman bir hukukçudan görüş almanız uygun olur.