Satın alınan ürün beklenen özellikleri taşımadığında tüketicilerin en sık başvurduğu argüman on dört günlük süredir. Ancak bu süre ayıplı mala değil, mesafeli sözleşmelerdeki cayma hakkına ilişkindir. İki kurumun karıştırılması, hem hak kaybına hem de yanlış talep kurgusuna yol açar.
Cayma Hakkı ile Ayıp Farklı Kurumlardır
Mesafeli Satış Yönetmeliği kapsamında tüketici, ürünü teslim aldığı tarihten itibaren on dört gün içinde hiçbir gerekçe göstermeden sözleşmeden cayabilir. Bu hak ürünün kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın kullanılır ve bazı ürün grupları için istisnalar öngörülmüştür. Ayıplı mal ise TKHK kapsamında ayrı bir rejime tabidir; on dört günlük süre geçse dahi ayıp nedeniyle talep hakkı sona ermez.
Seçimlik Hakların Kullanımı
TKHK, ayıplı mal karşısında tüketiciye seçimlik haklar tanır: sözleşmeden dönme, satış bedelinden indirim, ücretsiz onarım veya ayıpsız misliyle değişim. Bu haklardan hangisinin kullanılacağı tüketicinin tercihindedir; ancak orantısızlık ölçütü satıcıya sınırlı bir itiraz imkânı verir. Talep dilekçesinde tercih açıkça yazılmadığında, uyuşmazlık gereksiz yere onarım turlarına dönüşür.
İlk Altı Ay ve İspat Yükü
Teslim tarihinden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların teslim anında var olduğu kabul edilir; bu durumda aksini ispat yükü satıcıdadır. Altı ay geçtikten sonra ise ayıbın teslim anında mevcut olduğunu göstermek tüketiciye düşer. Bu nedenle ürünün arıza verdiği ilk gün mutlaka kayıt altına alınmalıdır. Ayıp nedeniyle talepler bakımından kanunda öngörülen genel zamanaşımı süresi de ayrıca gözetilmelidir.
Delil Eksikliğini Kapatan Adımlar
- Sipariş kaydı, fatura ve teslim belgesi bir arada saklanır.
- Arızanın ilk görüldüğü tarih, fotoğraf veya video ile belgelenir.
- Satıcıya yapılan bildirim yazılı yolla ve tarihli olarak iletilir.
- Yetkili servise teslimde servis formunun nüshası alınır.
- Tekrarlayan arızalarda her giriş-çıkış ayrı ayrı kayda geçirilir.
Başvuru Merciinin Doğru Seçilmesi
Uyuşmazlık tutarına göre tüketici hakem heyeti ya da tüketici mahkemesi yetkilidir ve parasal sınırlar her yıl güncellenir. Yanlış mercie yapılan başvuru zaman kaybettirir. Başvuru dilekçesinde talep tutarı, ürünün tanımı ve dayanılan seçimlik hak açık biçimde belirtilmelidir.
Bu rehber genel bilgi vermek üzere hazırlanmıştır; ürün grubuna ve satış şekline göre uygulanacak kurallar değişebilir. Somut olayınızda hangi yolun daha elverişli olduğunu belirlemek için hukuki değerlendirme almanız faydalı olur.