Ayıplı bir ürünle karşılaşan tüketicinin ilk sorusu genellikle hangi hakkı kullanacağıdır; oysa pratikte belirleyici olan, talebin hangi başvuru sınırının altında veya üstünde kaldığıdır. TKHK ve Mesafeli Satış Yönetmeliği bu ayrımı ve buna bağlı süreleri düzenler.
Başvuru Sınırı Neden Rota Belirler?
TKHK, belirli bir parasal değerin altındaki uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvuruyu zorunlu tutar; heyet kararı olmadan açılan dava dava şartı yokluğundan reddedilir. Sınırın üzerindeki talepler ise doğrudan tüketici mahkemesine götürülür. Bu eşik her yıl yeniden değerleme oranına göre güncellenir; bu nedenle geçen yılın rakamıyla hesap yapmak yaygın bir hatadır. Başvuru yapılacak yıl için Ticaret Bakanlığı tarafından ilan edilen tutar esas alınmalıdır.
Talep tutarı hesaplanırken yalnızca ürün bedeli değil, varsa kargo ücreti, montaj gideri ve tazminat kalemleri de dikkate alınır. Bu kalemlerin eklenmesi, dosyayı eşiğin diğer tarafına geçirebilir.
Seçimlik Haklar: Hangi Talep Yazılmalı?
- Satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme ve bedel iadesi.
- Satılanı alıkoyup ayıp oranında bedelden indirim isteme.
- Aşırı masraf gerektirmiyorsa ücretsiz onarım isteme.
- İmkân varsa ayıpsız misliyle değiştirilmesini isteme.
Başvuruda tek bir hak yazılıp gerekçelendirilmeli, ikinci bir hak terditli talep olarak eklenmelidir. Hem iade hem onarımın aynı anda ve eşit ağırlıkta istenmesi, talebin belirsiz sayılmasına yol açabilir.
İki Yıllık Süre ve Gizli Ayıp
Kural olarak ayıptan doğan sorumluluğa ilişkin zamanaşımı, malın tüketiciye teslim tarihinden itibaren iki yıldır; konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda bu süre daha uzundur. Ayıp ağır kusur veya hile ile gizlenmişse zamanaşımı hükümleri uygulanmaz. Bu ayrım, teslimden yıllar sonra ortaya çıkan üretim hatalarında başvurunun kaderini belirler; bu nedenle dilekçede ayıbın ne zaman ve nasıl fark edildiği ayrıca anlatılmalıdır.
Tebligat Gecikmesi ve Heyet Kararına İtiraz
Hakem heyeti kararı taraflara tebliğ edilir ve itiraz süresi bu tebliğle işlemeye başlar. Başvuru dilekçesinde yazılan adresin güncel olmaması, kararın geç öğrenilmesine ve itiraz hakkının fiilen kaybına yol açar. Elektronik başvurularda bildirimlerin ulaştığı e-posta adresi ve telefon numarası başvuru sırasında teyit edilmeli, taşınma hâlinde heyete yazılı bilgi verilmelidir. Kararın tebliğ edildiği zarf ve tarih, itiraz dilekçesinin ekine konulacak ilk belgedir.
İspat Yükü Kimde?
Teslim tarihinden itibaren belirli bir süre içinde ortaya çıkan ayıpların teslim anında var olduğu kabul edilir; bu karinenin aksini ispat satıcıya düşer. Tüketicinin yapması gereken, ayıbın varlığını tarihli fotoğraf, servis formu, teknik rapor veya yazışmalarla ortaya koymaktır. Yetkili servise gidilmişse servis kayıtları mutlaka istenmelidir.
Bilgilendirme
Bu içerik genel bir yol haritası sunar. Ürünün türü, satış kanalı ve teslim tarihi başvurunun rotasını değiştirebileceğinden, eşik hesabını ve talep metnini bir hukukçuyla birlikte netleştirmenizde yarar vardır.