Satın alınan bir ürünün ambalajından çıktığında beklenen nitelikleri taşımaması, geç fark edilen bir kusur barındırması ya da vaat edilen özellikleri karşılamaması durumunda tüketicinin elinde birden fazla seçimlik hak bulunur. Bu rehber, ayıplı mal uyuşmazlıklarında başvurunun nereye yapılacağını, parasal sınırın rolünü ve süre yönetimini ele alır.
Ayıplı Malda Tüketicinin Seçimlik Hakları
Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (TKHK) kapsamında ayıplı bir malla karşılaşan tüketici; sözleşmeden dönme, bedel indirimi, ücretsiz onarım veya malın ayıpsız misliyle değiştirilmesi haklarından birini kullanabilir. Bu tercih, satıcıya yöneltilen açık bir irade beyanıyla ortaya konur. Hangi hakkın seçildiği, ileride açılacak başvuru veya davanın talep kısmını doğrudan belirler.
Hakem Heyeti mi, Tüketici Mahkemesi mi?
Uyuşmazlığın hangi mercie taşınacağı, her yıl yeniden belirlenen parasal sınıra bağlıdır. Belirlenen tutarın altındaki uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvuru zorunludur; bu sınırın üzerindeki taleplerde ise tüketici mahkemesi görevlidir. Yanlış mercie yapılan başvuru zaman kaybına ve hak düşürücü sürelerin işlemeye devam etmesine yol açabilir.
- Ürünü aldığınız fatura ve garanti belgesini saklayın.
- Ayıbı fark ettiğiniz anı ve satıcıya bildirdiğiniz tarihi kayıt altına alın.
- Talep türünüzü (onarım, değişim, iade, indirim) baştan netleştirin.
Zamanaşımı ve Gizli Ayıp Farkı
Açık ayıplarda tüketicinin makul sürede bildirim yapması beklenir. Malın niteliği gereği sonradan ortaya çıkan gizli ayıplarda ise sürenin işleyişi farklı değerlendirilir; satıcının ağır kusuru veya ayıbı gizlemesi hâlinde zamanaşımı savunması dinlenmeyebilir. Bu ayrım, dosyanın kaderini belirlediğinden ayıbın niteliği en baştan doğru sınıflandırılmalıdır.
Delil ve Bilirkişi Boyutu
Ayıbın varlığı çoğu zaman teknik bir tespiti gerektirir. Fotoğraf, servis raporu, e-posta yazışmaları ve varsa yetkili servis kayıtları, ayıbın üründe kaynaklandığını göstermek için önemlidir. Mahkeme aşamasında bilirkişi incelemesi belirleyici olabileceğinden, ürünün kusurlu hâlinin bozulmadan korunması tavsiye edilir.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır. Ürünün türü, satış kanalı ve ayıbın niteliği başvuru merciini ve süreleri değiştirebilir; somut durumunuz için bir hukuk profesyoneline danışmanız yerinde olur.