Ayıplı mal nedeniyle yapılan başvuruların önemli bir kısmı, talebin haksızlığından değil yanlış mercie yapılmasından dolayı sonuçsuz kalır. TKHK, uyuşmazlığın değerine göre tüketici hakem heyeti ile tüketici mahkemesi arasında bir görev ayrımı yapar ve bu sınır sabit değildir. Başvurudan önce yapılacak kısa bir kontrol, aylarca sürecek bir zaman kaybını önler.
Ayıp bildirimi ve seçimlik haklar
Malın ayıplı olduğu anlaşıldığında tüketiciye tanınan haklar birbirinin alternatifidir: sözleşmeden dönme, bedelde indirim, ücretsiz onarım veya ayıpsız misliyle değişim. Hangi hakkın kullanıldığı satıcıya yazılı olarak bildirilmelidir. Bildirimin tarihi ve içeriği, sonraki başvuruda talebin çerçevesini belirler. Onarım talep edildikten sonra aynı ayıbın tekrarlaması, farklı bir hakkın kullanılmasını gündeme getirebilir.
Parasal sınır her yıl değişir
Hakem heyetlerine başvuru sınırları her takvim yılı başında güncellenir. Bu nedenle geçen yılın rakamına göre yapılan bir başvuru, görev yönünden reddedilebilir. Başvuru anında yürürlükte olan tutar, Ticaret Bakanlığı'nca yayımlanan güncel tebliğden doğrulanmalıdır. Sınırın üzerindeki uyuşmazlıklarda doğrudan tüketici mahkemesine gidilir; sınırın altındaki taleplerde ise heyete başvuru zorunludur.
Zamanaşımı: iki yıl kuralı ve istisnaları
Ayıplı maldan doğan sorumluluk için kural olarak teslim tarihinden itibaren iki yıllık zamanaşımı süresi öngörülmüştür; konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda bu süre daha uzundur. Ayıp ağır kusur veya hile ile gizlenmişse zamanaşımı savunmasından yararlanılamaz. Bu nedenle ayıbın ne zaman ve nasıl fark edildiği, servis kayıtları ve yazışmalarla belgelenmelidir.
Mesafeli satışta ek imkânlar
- Cayma hakkı, teslimden itibaren on dört gün içinde ve gerekçesiz kullanılabilir
- Ön bilgilendirme yükümlülüğünün yerine getirilip getirilmediği kontrol edilir
- Teslimin gecikmesi hâlinde sözleşmenin feshi gündeme gelir
- İade masrafına ilişkin hükümler Mesafeli Satış Yönetmeliği çerçevesinde değerlendirilir
- Ödeme kanalına ilişkin kayıtlar iade sürecinin takibi için saklanmalıdır
Karara itiraz aşaması
Hakem heyeti kararına karşı, tebliğden itibaren on beş gün içinde tüketici mahkemesine itiraz edilebilir. Bu süre kaçırıldığında karar kesinleşir. İtiraz dilekçesinde yalnızca sonuca değil, heyetin hangi belgeyi değerlendirmediğine de yer verilmesi incelemeyi somutlaştırır.
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır; ürünün türü ve satış şekli sonucu değiştirebilir. Başvuru yapmadan önce güncel parasal sınırı ve sürenizi bir hukukçuyla kontrol etmeniz uygun olur.