Ayıplı mal ihtilaflarında talep haklı olsa bile, dosya yanlış makama açıldığında sonuç görev yönünden ret olur ve geçen süre çoğu zaman tüketicinin aleyhine işler. Bu rehber, ayıp bildirimi ile başvuru merciinin nasıl eşleştirileceğine odaklanır.
Seçimlik hakkınızı baştan belirleyin
Tüketici mevzuatı, ayıplı maldan doğan taleplerde birden fazla seçenek tanır: bedel iadesiyle sözleşmeden dönme, ayıp oranında indirim, ücretsiz onarım veya ayıpsız misliyle değişim. Başvuruda hangi seçeneğin kullanıldığı açıkça yazılmalıdır. Onarım talep edilip sonradan bedel iadesine geçilmesi mümkün olsa da, bu geçişin gerekçesi (onarımın makul sürede yapılmaması, aynı arızanın tekrarlaması gibi) belgeyle desteklenmelidir.
Parasal sınır dosyanın kaderini belirler
Uyuşmazlığın değeri, her yıl yeniden değerleme oranına göre güncellenen ve Resmî Gazete'de ilan edilen tutarın altındaysa tüketici hakem heyeti görevlidir; bu sınırın üzerindeki uyuşmazlıklar tüketici mahkemesine aittir. Değer hesabında yalnızca ürün bedeli değil, talep edilen yan kalemler de gözetilmelidir. Sınırı aşan bir talebi heyete taşımak ya da sınırın altındaki bir talep için doğrudan dava açmak, ikisi de görev sorunu doğurur.
Mahkeme yoluna geçerken atlanan adım
Sınırın üzerindeki tüketici uyuşmazlıklarında dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulması dava şartıdır. Bu adım atlandığında dava usulden reddedilir. Arabuluculuk son tutanağının dava dilekçesine eklenmesi, en sık unutulan teknik gerekliliktir.
Ayıp bildiriminin ispatı
- Teslim tarihini gösteren fatura, irsaliye veya kargo kaydı
- Arızanın ilk fark edildiği tarihe ait yazışma ya da servis kaydı
- Servis giriş-çıkış formları ve yapılan işlem açıklamaları
- Gizli ayıp iddiasında ürünün kullanım biçimini gösteren kayıtlar
- Değişim veya iade taleplerinin satıcıya iletildiğini gösteren belgeler
Satıcı, üretici ve platform ayrımı
Talebin kime yöneltileceği de bir merci sorunudur. Ayıptan sorumluluk zinciri satıcı, üretici, ithalatçı ve kimi hâllerde aracı hizmet sağlayıcıyı kapsayabilir. Başvuruda karşı taraf eksik gösterildiğinde, kabul edilen talep tahsil aşamasında tıkanabilir. Ürünün ithal olduğu ya da pazaryeri üzerinden alındığı durumlarda muhatabın kim olduğu belgeyle netleştirilmelidir.
Yukarıdaki çerçeve genel bilgilendirme amacı taşır. Ürünün türü, garanti kapsamı ve teslim tarihi somut olayda farklı bir yol haritası gerektirebilir; başvuru öncesinde belgelerinizin hukuki değerlendirmeden geçirilmesi önerilir.