Ayıplı ürün uyuşmazlıklarında taraflar genellikle aynı cümleyi kurar: ürün bozuk çıktı. Fakat dosyayı kazandıran şey bu cümle değil, ayıbın teslim anında var olduğunu gösteren zincirdir. Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ile Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği çerçevesinde iade, değişim, onarım ve bedel indirimi seçenekleri arasındaki tercih de doğrudan bu ispat gücüne bağlıdır.
Cayma Hakkı ile Ayıplı Mal Talebini Karıştırmayın
Mesafeli satışta cayma hakkı, ürünün ayıplı olmasını gerektirmez; belirlenen süre içinde gerekçe göstermeden kullanılabilir ve iadeyi doğurur. Ayıplı mal iddiası ise ürünün sözleşmede kararlaştırılan veya beklenen nitelikleri taşımamasına dayanır ve süresi farklıdır. Başvuru dilekçesinde bu iki dayanağın karıştırılması, hakem heyeti veya mahkeme aşamasında talebin yanlış incelenmesine yol açar. Hangi hakka dayanıldığı ilk yazılı bildirimde açıkça belirtilmelidir.
Teslimden İtibaren Toplanacak Kayıtlar
- Sipariş kaydı, fatura ve teslim tarihini gösteren kargo ya da tutanak belgesi
- Ürünün ambalajı açılırken alınan tarihli görüntü ve fotoğraflar
- Satıcı veya platformla yapılan tüm yazışmalar; sözlü görüşmeler yazılı olarak teyit edilmeli
- Yetkili servis giriş fişi, arıza tespit formu ve yapılan işlem raporu
- Ürünün tanıtımında verilen vaatleri gösteren ilan, katalog veya reklam ekranı
Ayıbın Niteliği Süreyi Değiştirir
Açık ayıp, ürün teslim alındığında ortalama bir tüketicinin muayenesiyle fark edilebilecek kusurdur ve makul sürede bildirilmesi beklenir. Gizli ayıp ise kullanım sırasında ortaya çıkar; ağır kusur veya hile bulunan hallerde satıcı süre savunmasından yararlanamaz. Uygulamada ihtilaf çoğunlukla ayıbın kullanıcı hatasından mı yoksa üretim veya tasarımdan mı kaynaklandığı noktasında toplanır. Bu ayrımı yalnızca teknik inceleme ortaya koyabildiğinden, ürünün üçüncü kişilere onarım için verilmemesi ve mevcut hâlinin korunması önem taşır.
Hakem Heyeti mi Mahkeme mi
Uyuşmazlığın parasal değeri hangi mercie başvurulacağını belirler; belirlenen sınırın altındaki talepler tüketici hakem heyetine, üzerindekiler tüketici mahkemesine yöneltilir. Sınırlar her yıl güncellendiği için başvuru öncesinde yürürlükteki tutarın kontrol edilmesi gerekir. Yanlış mercie yapılan başvuru zaman kaybettirir ve bu arada süreler işlemeye devam eder.
Satıcının Anlaşma Teklifini Değerlendirirken
Satıcı çoğu zaman iade yerine onarım ya da hediye çeki önerir. Böyle bir teklif kabul edilecekse, onarımın kapsamı, süresi ve aynı arızanın tekrarı hâlinde iade hakkının saklı tutulduğu yazılı olarak kayda geçirilmelidir. Koşulsuz bir mutabakat metni imzalandığında, aynı üründen doğan talepler kapanmış sayılabilir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Ürün türü, satış kanalı ve sözleşme metni sonucu değiştirebileceğinden, tereddüt hâlinde bireysel hukuki destek alınması yerinde olur.