Satın alınan ürün beklendiği gibi çıkmadığında akla gelen ilk talep genellikle iadedir; oysa mevzuat tüketiciye birden fazla seçenek sunar ve hangisinin seçildiği sonucu belirler. 6502 sayılı TKHK ayıplı mal hâlinde kullanılabilecek hakları, Mesafeli Satış Yönetmeliği ise internetten alışverişte cayma düzenini gösterir. Bu rehber, seçim ile bildirim arasındaki dengeye ve hak düşürücü süre riskine odaklanır.
Cayma Hakkı ile Ayıp İddiası Aynı Şey Değildir
Mesafeli satışta cayma hakkı, üründe herhangi bir kusur bulunmasa da yönetmelikte öngörülen süre içinde ve gerekçe göstermeden kullanılabilir. Ayıp iddiası ise ürünün sözleşmeye aykırı olmasına dayanır ve farklı bir süre rejimine tabidir. Cayma süresi geçtikten sonra iade talebi ancak ayıp temeline oturtulabilir; bu ayrım baştan yapılmazsa başvuru yanlış hukuki sebeple kurulur.
Seçimlik Hakların Sırası
- Ücretsiz onarım talebi
- Ayıpsız misliyle değiştirme talebi
- Ayıp oranında bedel indirimi
- Sözleşmeden dönerek ödenen bedelin iadesi
Bu haklardan biri seçilip satıcıya bildirildiğinde, süreç kural olarak o hak üzerinden yürür. Onarım talep edilmişken makul sürede sonuç alınamaması ya da aynı arızanın tekrarlaması hâlinde diğer haklara geçiş gündeme gelebilir; bu nedenle her servis kaydı ve teslim tutanağı saklanmalıdır.
Ayıp Bildirimi ve Zamanaşımı
- Ayıbın fark edildiği tarihin belgelenmesi ve satıcıya yazılı bildirim yapılması
- Açık ayıp ile gizli ayıp ayrımının, teslim anındaki muayene imkânına göre değerlendirilmesi
- Satıcının ayıbı ağır kusurla gizlediği hâllerde zamanaşımı savunmasının sınırlı kalması
- Garanti belgesindeki sürenin, kanuni haklardan ayrı bir taahhüt olduğunun bilinmesi
- Ürünün kullanılmaya devam edilmesinin ayıbın büyümesine yol açmamasına dikkat edilmesi
Başvuru Yolu ve Karara İtiraz
Uyuşmazlığın parasal büyüklüğü, tüketici hakem heyetine mi yoksa tüketici mahkemesine mi gidileceğini belirler; sınır tutarları her yıl güncellendiğinden başvuru yılına ait rakam teyit edilmelidir. Hakem heyeti kararı aleyhe çıkarsa, kararın tebliğinden itibaren kanunda öngörülen kısa süre içinde tüketici mahkemesine itiraz edilebilir. Bu süre kaçırıldığında karar kesinleşir ve aynı talep yeniden ileri sürülemez.
Dosyayı Ayakta Tutan Kayıtlar
Sipariş ve teslimat kaydı, fatura, ürünün kutusu ve etiketleri, arızayı gösteren fotoğraf ve videolar ile satıcıyla yapılan tüm yazışmalar tarih sırasıyla toplanmalıdır. Kargo ile iade yapılacaksa gönderi kaydı ve karşı tarafın teslim aldığına dair belge, bedelin iade edilmemesi hâlinde en temel delildir.
Bu yazı yalnızca genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır. Ürünün türü, satışın yapıldığı kanal ve ayıbın niteliği haklarınızın kapsamını değiştirebileceğinden, somut talebiniz için hukuki destek almanız yerinde olur.