Bir ürünün beklenen nitelikleri taşımaması, satış anında var olan gizli veya açık kusurları barındırması durumunda tüketici ayıplı mal hükümlerine başvurur. Bu rehber, ayıbın ispatı ekseninde TKHK ve Mesafeli Satış Yönetmeliği çerçevesinde pratik bir yol gösterir.
Ayıbın Türü İspat Yükünü Belirler
Açık ayıp, ürünün tesliminde ilk incelemede görülebilen kusurdur; gizli ayıp ise kullanım sırasında ortaya çıkar. İki durumda da tüketicinin izleyeceği yol ayrışır: açık ayıpta teslim sonrası makul sürede bildirim, gizli ayıpta ise kusurun fark edildiği anın belgelenmesi öne çıkar. Bu ayrım, ispatın ağırlık merkezini değiştirdiği için en baştan doğru sınıflandırılmalıdır.
Hangi Deliller Ayıbı Gösterir
- Fatura, sipariş onayı ve teslim tarihini gösteren kayıtlar
- Ürünün kusurlu halini gösteren tarihli fotoğraf ve video
- Satıcıya iletilen bildirim, mesaj ve iade talebi yazışmaları
- Yetkili servis veya teknik inceleme raporları
Ayıbın satıştan önce mevcut olduğu karinesi tüketici lehine işlese de, karşı tarafın bu karineyi çürütmesi ihtimaline karşı delil zincirinin tarih tutarlılığı korunmalıdır.
Seçimlik Haklar ve Talebin Kurulması
Tüketici; ürünün ücretsiz onarımı, ayıpsız misli ile değişim, bedelde indirim veya sözleşmeden dönerek bedelin iadesi haklarından birini seçebilir. Talep dilekçesinde hangi hakkın kullanıldığı net yazılmalı, alternatif bir talep de yedekte tutulmalıdır. Talebin somut ve ölçülebilir kurulması, ilerideki uyuşmazlıkta değerlendirmeyi kolaylaştırır.
Başvuru Mercii ve Süre Bilinci
Uyuşmazlığın parasal değerine göre Tüketici Hakem Heyeti ya da Tüketici Mahkemesi yetkili olur. Ayıp bildirimi ve zamanaşımı süreleri hak kaybına yol açabildiği için, kusurun fark edildiği tarih ile bildirim tarihi arasındaki mesafe kısa tutulmalıdır. Süreleri tek bir takvimde izlemek, gecikme kaynaklı ret riskini azaltır.
Bu metin genel bilgilendirme niteliğindedir. Ürünün türü, satış kanalı ve kusurun ortaya çıkış biçimi somut sonucu değiştirebileceğinden, kendi dosyanız için bir avukata danışmanız yerinde olur.