İnternetten veya telefonla kurulan mesafeli sözleşmelerde tüketicinin en güçlü koruma araçlarından biri cayma hakkıdır. Bu rehber, TKHK ve Mesafeli Satış Yönetmeliği çerçevesinde cayma hakkının nasıl kullanılacağını ve uyuşmazlık çıktığında hangi merciye, hangi parasal sınıra göre başvurulacağını ele alır.
Cayma Hakkı Ne Zaman Doğar
Cayma hakkı, kural olarak malın teslim alındığı ya da hizmet sözleşmelerinde sözleşmenin kurulduğu andan itibaren işlemeye başlar. Satıcının ön bilgilendirme yükümlülüğünü hiç yapmaması veya eksik yapması hâlinde bu süre uzayabilir; çünkü tüketicinin hakkını bilmeden kullanması beklenemez. Cayma bildiriminin yazılı ya da kalıcı veri saklayıcısıyla yapılması, ileride ispat açısından önemlidir.
Cayma Hakkının İstisnaları
- Kişiye özel üretilen ya da hızla bozulabilen mallar
- Ambalajı açıldığında iadesi hijyen açısından uygun olmayan ürünler
- Elektronik ortamda anında ifa edilen dijital içerik ve hizmetler
- Tüketici onayıyla ifasına başlanan belirli hizmetler
İstisna kapsamındaki bir üründe cayma talebinin reddi hukuka uygun olabilir; bu nedenle önce ürünün niteliği doğru sınıflandırılmalıdır.
Başvuru Sınırı ve Doğru Mercii Seçmek
Uyuşmazlığın parasal değeri, tüketici hakem heyetine mi yoksa doğrudan tüketici mahkemesine mi gidileceğini belirler. Her yıl güncellenen parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklarda hakem heyeti görevlidir ve kararı bağlayıcıdır. Sınırın üzerindeki taleplerde ise tüketici mahkemesi yetkilidir. Yanlış merciye yapılan başvuru zaman kaybına ve hak düşürücü süre riskine yol açabilir.
İade Bedeli ve İtiraz
Cayma sonrası satıcı, tüketicinin ödediği bedeli ve varsa teslim masraflarını yasal süre içinde iade etmekle yükümlüdür. Hakem heyeti kararına karşı tarafların tüketici mahkemesine itiraz yolu açıktır. İtiraz dilekçesinde, heyetin dayandığı gerekçenin somut olayla neden örtüşmediği ayrıntılı gösterilmelidir.
Bu metin genel bilgilendirme niteliğindedir; ürünün türü, sözleşme koşulları ve güncel parasal sınır sonucu değiştirebileceğinden, somut talebinizde bir avukattan görüş almanız yerinde olur.