İnternetten yapılan alışverişlerde cayma hakkı, tüketiciye gerekçe göstermeden sözleşmeden dönme imkânı verir. TKHK ve Mesafeli Satış Yönetmeliği ekseninde bu rehber, sürenin işleyişini ve uyuşmazlık hâlinde başvurulacak mercii ele alıyor.
Süre Ne Zaman Başlar
Cayma süresi on dört gündür. Mal satışlarında bu süre tüketicinin veya belirlediği üçüncü kişinin malı teslim aldığı gün; hizmet sözleşmelerinde ise sözleşmenin kurulduğu gün başlar. Tek siparişte birden fazla parçanın ayrı ayrı teslim edildiği hâllerde son parçanın teslim tarihi esas alınır. Satıcı, cayma hakkına ilişkin bilgilendirme yükümlülüğünü yerine getirmemişse süre bu on dört günle sınırlı kalmaz ve yönetmelikte öngörülen daha uzun süre uygulanır.
Cayma Hakkının Kullanılamayacağı Haller
- Tüketicinin istekleri doğrultusunda hazırlanan, kişiye özel ürünler.
- Çabuk bozulan veya son kullanma tarihi geçebilecek mallar.
- Ambalajı açıldığında iadesi sağlık ve hijyen açısından uygun olmayan ürünler.
- Teslimden sonra başka ürünlerle karışan ve ayrıştırılması mümkün olmayan mallar.
- Elektronik ortamda anında ifa edilen hizmetler ile maddi ortamda sunulmayan dijital içerik.
Bildirim Nasıl Yapılmalı
Cayma bildiriminin süre içinde satıcıya yöneltilmiş olması yeterlidir; bildirimin ulaştığının ispatı ise tüketiciye düşer. Bu nedenle bildirim, satıcının duyurduğu iletişim kanalı üzerinden yapılmalı ve ekran kaydı, gönderim onayı veya elektronik posta çıktısı saklanmalıdır. Cayma sonrası malın iadesi ile bedelin geri ödenmesi için yönetmelikte ayrı süreler öngörülmüştür.
Bedel İade Edilmezse Hangi Merci
İade yapılmadığında uyuşmazlığın değeri belirleyicidir. Belirlenen parasal sınırın altındaki talepler için tüketici hakem heyetine başvurmak zorunludur; bu sınırın üzerindeki talepler tüketici mahkemesinde görülür. Parasal sınırlar her yıl güncellendiğinden başvuru tarihindeki güncel tutar esas alınmalıdır. Tüketici, kendi yerleşim yerindeki hakem heyetine de başvurabilir; bu imkân, satıcının bulunduğu ilde işlem yapma zorunluluğunu ortadan kaldırır.
Sık Yapılan Usul Hataları
Sınırın altındaki bir talebi doğrudan mahkemeye taşımak dava şartı yokluğu nedeniyle ret sonucunu doğurabilir. Aynı şekilde iade talebiyle birlikte istenen ek zararların ayrı bir talep kalemi olduğu ve başvuru dilekçesinde rakamla gösterilmesi gerektiği çoğu zaman gözden kaçar. Sipariş kaydı, ödeme belgesi ve kargo teslim bilgisi başvuruya baştan eklenmelidir.
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir; sözleşmenin türü, teslim tarihi ve satıcının bilgilendirme yükümlülüğünü yerine getirip getirmediği sonucu etkiler. Tereddüt hâlinde başvuru öncesinde hukuki görüş alınması yararlı olur.