Yabancının çalışma izni talebinin reddedilmesi, izin süresinin uzatılmaması veya iznin iptal edilmesi birer idari işlemdir ve idari yargı denetimine tabidir. Bu dosyalarda en sık yaşanan kayıp, işlemin niteliğinin doğru okunmaması ve buna bağlı olarak yanlış mahkemeye ya da geç başvurulmasıdır. Aşağıda merci ve süre ilişkisi ele alınmaktadır.
İşlemin Türü Yolu Belirler
Çalışma izni ile ikamet izni, hukuken birbirine bağlanmış olmakla birlikte ayrı işlemlerdir. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu kapsamındaki ikamet ve sınır dışı kararları ile çalışma izni kararları aynı dilekçede birleştirilmeye çalışıldığında, dava konusu işlem belirsizleşir. Vatandaşlık başvurusuna ilişkin 5901 sayılı Kanun kapsamındaki işlemler ise bunlardan bağımsız bir üçüncü kategoridir.
Süre Nereden Başlar
İdari davada süre, işlemin yazılı bildiriminden itibaren işler. Uygulamada tartışma çoğunlukla bildirimin ne zaman ve kime yapıldığı noktasında çıkar: işveren üzerinden yürüyen başvurularda karar önce işverene ulaşır ve yabancı olayı geç öğrenir. Bu nedenle başvuru sisteminde yer alan bildirim tarihi ile fiilen öğrenme tarihi ayrı ayrı kayıt altına alınmalıdır. Bazı işlem türleri için özel ve daha kısa süreler öngörülmüş olabileceğinden, tebliğ evrakında yazan başvuru yolu ve süre bilgisi mutlaka okunmalıdır.
İtiraz Yolu Dava Süresini Nasıl Etkiler
- Bazı kararlara karşı önce idari itiraz öngörülmüşse, bu yol tüketilmeden açılan dava usulden reddedilebilir.
- İdareye yapılan başvuru, kanunda öngörülmüş bir itiraz yolu değilse dava süresini her zaman durdurmaz.
- İtiraza cevap verilmemesi halinde zımni ret kurumunun işleyişi ayrıca hesaplanmalıdır.
- Yürütmenin durdurulması talebi dava dilekçesinde açıkça belirtilmelidir; sonradan ayrı dilekçeyle istenmesi süre kaybı yaratabilir.
Yetkili Mahkemenin Belirlenmesi
İdari yargıda yetki, kural olarak dava konusu işlemi yapan idarenin bulunduğu yere göre belirlenir. Ancak yabancılar hukukunda işlemin merkezi bir birim tarafından, uygulamanın ise il düzeyinde yapıldığı hallerde bu bağlantı tartışmalı hale gelir. Dilekçenin yanlış yer mahkemesine verilmesi doğrudan hak kaybı doğurmasa da, dosyanın gönderilmesi haftalar alır ve bu süre yürütmenin durdurulması talebi bakımından belirleyici olabilir.
Dosyanın Gücünü Belirleyen Belgeler
İdari yargıda tanık dinlenmez; dosya yazılı belge üzerinden değerlendirilir. Bu nedenle iş sözleşmesi, işverenin faaliyet belgeleri, önceki izin kayıtları, sigorta bildirimleri ve varsa mesleki yeterlilik belgeleri baştan tam olarak sunulmalıdır. Red gerekçesi genel ifadelerle yazılmışsa, işlem dosyasının mahkemece istenmesi ayrıca talep edilmelidir.
Bu açıklamalar genel niteliktedir. Yabancının statüsü, başvurunun yapıldığı tarih ve red gerekçesi sonucu değiştirebileceğinden, dava açmadan önce dosyanıza özgü hukuki değerlendirme alınması uygun olur.