Havalimanında geri çevrilen ya da vize başvurusu sırasında hakkında kayıt bulunduğunu öğrenen yabancılar için ilk soru hep aynıdır: bu kayıt nedir ve nasıl kaldırılır. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (YUKK) ile 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu çerçevesinde, giriş yasağı kayıtlarının türü değiştikçe izlenecek yol da değişir. Bu rehber itiraz aşamasını uygulama sırasıyla ele alır.
Önce kaydın türünü öğrenin
Giriş yasağı tek bir kategori değildir. Vize ihlali veya ikamet izni süresinin aşılması nedeniyle konulan kayıtlar ile kamu düzeni ve güvenliği gerekçesiyle konulan kayıtlar farklı ağırlıktadır. Birincisinde çoğu zaman idari para cezasının ödenmesi ve sürenin dolması belirleyiciyken, ikincisinde gerekçenin kendisi tartışılır. Kayıt türü bilinmeden yazılan bir itiraz dilekçesi, çoğunlukla konuyla ilgisiz gerekçeler içerir ve sonuç doğurmaz.
İtiraz dosyasını kuran belgeler
- Sınır kapısında düzenlenen belge veya geri çevirme tutanağı
- Önceki ikamet izinleri, çalışma izni ve giriş çıkış kayıtları
- Türkiye ile bağı gösteren belgeler: aile bağı, mülkiyet, öğrenim, ticari faaliyet
- Varsa idari para cezasının ödendiğini gösteren makbuz
İdari başvuru ile dava arasındaki sıra
Uygulamada iki yol birlikte düşünülmelidir. İdareye yapılan başvuru, kaydın kaldırılması veya yumuşatılması için hızlı bir imkân sunar; buna karşılık idari yargı yolu, işlemin hukuka aykırılığını denetletmenin tek yoludur. Burada en sık yapılan hata, idari başvurunun cevabını beklerken dava süresinin işlemeye devam ettiğinin gözden kaçmasıdır. Bu nedenle başvuru tarihi ve tebliğ tarihleri baştan takvime işlenmeli, dava yolu için son gün ayrıca not edilmelidir.
Sınır dışı kararı varsa öncelik değişir
Hakkında sınır dışı etme kararı bulunan yabancı bakımından, giriş yasağının kaldırılması ikinci sıradaki hedeftir. Önce sınır dışı kararına karşı öngörülen yol süresinde işletilmelidir; aksi hâlde giriş yasağına yönelik itiraz, dayanağı ayakta duran bir işlemi tartışmaya çalışır ve zayıf kalır.
İdareyle çözüm mü, yargı mı
Kayıt idari nitelikte ve sebebi ortadan kalkmışsa, idari yoldan sonuç alma ihtimali görece yüksektir. Kamu düzeni gerekçeli kayıtlarda ise gerekçenin somut olguya dayanıp dayanmadığı ancak yargısal denetimle tartışılabilir. Kararı verirken yabancının Türkiye ile bağının niteliği, ailevi durumu ve yasağın süresi birlikte değerlendirilmelidir.
Buradaki açıklamalar genel çerçeveyi anlatır. Her yabancının dosyası kendi kayıt geçmişine göre farklı sonuç verdiğinden, işlem yapmadan önce hukuki görüş alınması uygun olur.