Türkiye'ye giriş yasağı, çoğu yabancı için ancak sınır kapısında ya da vize başvurusu reddedildiğinde öğrenilen bir işlemdir. Oysa yasağın dayanağı ve süresi, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (YUKK) çerçevesinde daha önce alınmış bir idari karara bağlıdır. 5901 sayılı Kanun kapsamındaki vatandaşlık bağı iddiaları da tabloyu değiştirebilir. Bu rehber, sürenin nasıl belirlendiği ve hangi sırayla itiraz edileceği üzerine kuruludur.
Önce Kararın Kendisine Ulaşın
İtirazın önündeki en yaygın engel, yasağın gerekçesinin bilinmemesidir. Yabancı, hakkındaki kaydın hangi idari işlemden doğduğunu öğrenmeden yazdığı dilekçede yalnızca mağduriyetini anlatır; bu da esasa girmeyen bir cevapla sonuçlanır. İlk adım, ilgili valilik il göç idaresi birimine yazılı başvuru yaparak işlemin tarihini, dayanağını ve süresini talep etmektir. Türkiye'de bulunamayan kişiler bu başvuruyu vekâletname ile Türkiye'deki temsilcisi aracılığıyla da yürütebilir.
Sürenin Uzunluğunu Belirleyen Ölçütler
Giriş yasağının süresi tek tip değildir; dayanağın niteliğine göre değişir. Uygulamada başlıca ayrımlar şunlardır:
- İkamet izni ihlali ve buna bağlı idari para cezasının ödenmemiş olması
- Sınır dışı etme kararının uygulanması ve masrafların karşılanmaması
- Kamu düzeni veya kamu güvenliği değerlendirmesine dayalı kayıtlar
- Sağlık ya da genel ahlak gerekçesine dayandırılan kısıtlar
Bu ayrım pratikte belirleyicidir: ödenmemiş cezadan kaynaklanan bir kayıt, borcun kapatılması ve belgelenmesiyle çözülebilirken, kamu düzeni değerlendirmesine dayalı kayıtlarda tartışma orantılılık üzerinden yürür.
İdari Başvuru mu, İdari Dava mı
Yabancılar hukukunda çoğu işlem idari nitelikte olduğundan yargı yolu idari yargıdır. Ancak dava açmadan önce idareye yapılan başvurunun, hem düzeltme ihtimali hem de dosyaya belge girmesi bakımından değeri vardır. Burada kritik nokta, başvurunun dava süresini nasıl etkilediğidir; bu hesap yanlış yapıldığında hak düşürücü sürenin kaçırılması riski doğar. Sürenin başlangıcı, işlemin öğrenildiği anın belgelenmesine bağlıdır — sınır kapısında verilen belge, vize ret yazısı veya idarenin cevabı bu yüzden saklanmalıdır.
Delil Eksikliği: Bağlarınızı Gösteren Belgeler
Orantılılık tartışmasında yabancının Türkiye ile bağını ortaya koyan belgeler belirleyici olur. Sıklıkla eksik bırakılanlar şunlardır: evlilik ve nüfus kayıtları, çocukların okul kayıtları, geçmiş ikamet izni belgeleri, çalışma izni ve sigorta dökümleri, kira sözleşmesi ve fatura kayıtları, varsa şirket ortaklığına ilişkin ticaret sicil çıktıları. Yabancı dildeki belgelerin yeminli tercüme ve gerekiyorsa apostil işlemi tamamlanmadan sunulması, dosyanın gecikmesine yol açar.
Yasak Kaldırılmadan Yapılabilecekler
Bazı hâllerde yasağın tümüyle kaldırılması yerine, belirli bir amaç için giriş talebi gündeme gelebilir. Bu tür talepler somut ve süreli olduğunda değerlendirilmeleri kolaylaşır: hangi tarih aralığı, hangi gerekçe, hangi belgeye dayalı. Genel nitelikte yazılmış bir talep, karşılığında da genel bir ret alır.
Yukarıdakiler yol gösterici bir çerçevedir. Yasağın dayanağı, kişinin uyruğu ve geçmiş kayıtları izlenecek adımları önemli ölçüde değiştirdiğinden, işlem yapmadan önce dosyanızın alanında çalışan bir hukukçu tarafından incelenmesini öneririz.