Sınır dışı etme kararlarında dosyanın kaderi çoğu zaman iki şeye bağlıdır: kararın tebliğ edildiği tarih ve o tarihten sonra hangi belgenin ne zaman sunulduğu. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu ile 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu çerçevesinde ilerleyen bu dosyalarda, eksik ya da geç sunulan tek bir belge, esasa ilişkin haklı bir durumu bile görünmez kılabilir.
Tebliğden Sonra İşleyen Saat
Kararın tebliğ edildiği an, tüm planlamanın başlangıç noktasıdır. Tebligatın kime, nerede ve hangi yolla yapıldığı; ilgilinin idari gözetim altında olup olmadığı; tercüman aracılığıyla bilgilendirme yapılıp yapılmadığı en baştan tutanaklaştırılmalıdır. Tebliğ usulünde bir sorun varsa bu, başvurunun ilk ve en güçlü argümanı hâline gelebilir; ancak sonradan hatırlanan bir usulsüzlük iddiası, belgeyle desteklenmediğinde sonuç doğurmaz.
Belge Listesini İddiaya Göre Kurmak
Belge listesi genel bir evrak yığını değil, ileri sürülen her iddianın karşılığı olacak biçimde kurulmalıdır. Pratikte listeyi üç sütunda düşünmek işe yarar:
- İddia: aile birliği, sağlık durumu, ülkede kalış süresi, çalışma ilişkisi
- Belge: nüfus/aile kayıtları, sağlık kurulu raporu, ikamet kayıtları, iş sözleşmesi ve prim kayıtları
- Temin süresi: belgenin hangi kurumdan, ne kadar sürede alınabileceği
Üçüncü sütun genellikle atlanır; oysa temin süresi bilinmeyen bir belge, başvuru takvimini tek başına bozar.
Eksik Belgenin Yarattığı Usul Kaybı
Başvuru dosyası eksik sunulduğunda inceleme çoğu kez esasa girmeden şekli değerlendirmeyle sonuçlanır. Bu durumda ikinci bir başvuru imkânı her zaman aynı genişlikte olmaz. Bu nedenle belgeyi bekleyip başvuruyu geciktirmek yerine, mevcut belgelerle başvuruyu yapıp eksik evrakın sonradan sunulacağını açıkça beyan etmek çoğu dosyada daha güvenli bir tercihtir.
İdari Başvuru ile Yargı Yolunun Ayrımı
Valilik nezdinde yapılan idari başvurular ile idari yargıda açılan iptal davası aynı şey değildir; süreleri, mercileri ve sonuçları farklıdır. İdari aşamada çözüm arayışı, yargı yolu için öngörülen süreyi kendiliğinden uzatmaz. Bu yüzden idari görüşmeler sürerken dava takviminin ayrı bir hatta işletilmesi, iki yolun birbirini beklememesi gerekir.
Hangi Yolda Israr Etmeli?
İdari aşamada çözüm, kararın dayandığı sebep düzeltilebilir nitelikteyse ve gerekli belge kısa sürede tamamlanabiliyorsa anlamlıdır. Buna karşılık karar, değerlendirmesi idarenin takdirine bağlı bir gerekçeye dayanıyor ve belge sunumuna rağmen tutum değişmiyorsa, yargı yoluna geçmeyi geciktirmek hak kaybı riskini büyütür.
Değerlendirme Notu
Bu metin genel bilgi amacı taşır. Yabancılar hukukunda kişinin statüsü, ailevi durumu ve kalış geçmişi sonucu doğrudan etkilediğinden, kendi dosyanız bakımından bir hukukçuyla birlikte takvim çıkarmanız önerilir.