Yabancılar hukukunda verilen ret ve sınır dışı kararlarının ortak özelliği, kısa süreler içinde ve dar bir usul çerçevesinde tartışılabilmesidir. Kararın içeriğine ilişkin en güçlü itiraz dahi, süresi geçtikten sonra ileri sürüldüğünde incelenmez. Bu nedenle dosyanın kurulması tebliğ anının belgelenmesiyle başlar.
Kararın Tebliğ Edildiği An
6458 sayılı YUKK kapsamında verilen sınır dışı etme kararı ilgiliye, yasal temsilcisine veya avukatına tebliğ edilir; tebliğde kararın sonuçları ile kanun yollarına ilişkin bilgilendirme de yer alır. Yabancının kararı hangi tarihte öğrendiği tartışmalı hâle geldiğinde, geri gönderme merkezindeki kayıtlar ve tebliğ tutanağı belirleyici olur. Bu belgenin bir örneğinin talep edilmesi, sonraki her adımın dayanağıdır.
Hangi Karar Hangi Yola Tabidir
- Sınır dışı etme kararına karşı idare mahkemesine başvuru yolu öngörülmüştür ve süre kanunda özel olarak düzenlenmiştir.
- İkamet izni başvurusunun reddi, iptali veya uzatılmamasına ilişkin işlemler idari işlem niteliğindedir ve İYUK çerçevesinde iptal davasına konu olur.
- Vatandaşlık başvurusunun reddine ilişkin işlemler 5901 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilir ve yine idari yargıda tartışılır.
- İdari gözetim kararına karşı ise sulh ceza hâkimliğine başvurulması gerekir; bu, idari yargıdan tamamen ayrı bir yoldur.
Bu ayrım gözden kaçtığında, idari gözetime karşı idare mahkemesine ya da sınır dışı kararına karşı sulh ceza hâkimliğine yapılan başvurular sonuçsuz kalır ve arada geçen süre telafi edilemez.
Dosyayı Güçlendiren Belgeler
- Tebliğ tutanağı ve kararın tam metni
- Türkiye ile bağı gösteren ikamet, çalışma ve öğrenim kayıtları
- Aile birliğine ilişkin nüfus ve evlilik belgeleri
- Geri gönderilmesi hâlinde karşılaşılacak riske dair somut veriler
- Sağlık durumu ileri sürülüyorsa güncel raporlar
Yürütmenin Durdurulması ve Fiilî Sonuçlar
İdari yargıda dava açılması kural olarak işlemin uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz. Sınır dışı işlemleri bakımından kanunda öngörülen özel korumalar dışında, yürütmenin durdurulması talebinin dilekçede ayrıca ve gerekçeli biçimde ileri sürülmesi gerekir. Talebin gerekçesi soyut kalmamalı, işlem uygulandığında doğacak sonucun neden geri alınamayacağı somut olarak açıklanmalıdır.
Yeniden Başvuru Meselesi
Dava yolu tükendiğinde bile, koşullar değiştiğinde yeni bir başvuru yapılması mümkün olabilir. Ancak yeni başvurunun önceki ret gerekçesini karşılayacak somut bir değişikliğe dayanması beklenir; aynı belgelerle yapılan tekrar başvurular çoğu kez aynı sonucu doğurur.
Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır. Yabancılar hukukunda süreler kısa ve sonuçlar ağır olduğundan, kararın tebliğ edildiği gün hukuki destek almanız güçlü biçimde önerilir.