Sınır dışı etme kararlarında en sık yaşanan hak kaybı, idari işlemlere karşı genel dava açma süresinin bu karar için de geçerli olduğu varsayımından doğar. Oysa 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu bu karar bakımından özel ve çok daha kısa bir süre öngörür. Aşağıdaki rehber, ret kararı sonrası izlenecek yolu süre ve mercii ekseninde düzenler.
Genel Süre ile Özel Sürenin Karıştırılması
İdari işlemlere karşı idari yargıda öngörülen genel dava açma süresi ile sınır dışı etme kararına karşı öngörülen süre aynı değildir. Kanun, sınır dışı etme kararının tebliğinden itibaren idare mahkemesine başvurulmasını yedi günlük özel bir süreye bağlamıştır ve bu konuda verilen karar kesindir. Genel süreye güvenerek bekleyen dosyalarda başvuru hakkı, esasa hiç girilmeden tükenir. Ayrıca başvuru süresi içinde ve yargılama sonuçlanıncaya kadar yabancı kural olarak sınır dışı edilmez; ancak kanunda sayılan istisnai hâller bu korumanın dışında tutulmuştur.
İdari Gözetim Ayrı Bir Yoldur
Sınır dışı kararı ile idari gözetim kararı çoğu zaman birlikte gündeme gelse de hukuki rejimleri farklıdır. İdari gözetim kararına ve gözetimin uzatılmasına karşı başvuru sulh ceza hâkimliğine yapılır; bu başvuru sınır dışı kararına karşı açılacak davanın yerine geçmez. İki yolun karıştırılması, biri işlerken diğerinin süresinin dolmasına yol açar. Uygulamada her iki sürecin takvimi tek bir tabloda birlikte izlenmelidir.
Dosyayı Güçlendiren Somut Unsurlar
- Tebliğ tarihini gösteren belge ve tebligatın usulüne uygunluğuna ilişkin tespitler.
- Türkiye'deki aile bağları: evlilik, çocukların eğitim durumu, bakmakla yükümlü olunan kişiler.
- Geri gönderilmeme ilkesi kapsamına giren risk iddiaları ve bunları destekleyen belgeler.
- Sağlık durumu, tedavi süreci ve seyahat engeline ilişkin raporlar.
- Kararın dayandığı sebep ile dosyadaki maddi olgular arasındaki uyumsuzluklar.
Ret Kararından Sonra Ne Yapılabilir
Başvuru reddedildiğinde koşulların değişip değişmediği ayrıca değerlendirilir. Vatandaşlık, oturma izni ya da uluslararası koruma başvuruları birbirinden bağımsız süreçler olduğundan, bir dosyadaki olumsuz sonuç diğerinin baştan kaybedildiği anlamına gelmez. 5901 sayılı Kanun kapsamındaki taleplerin kendi usulü ve kendi belge düzeni bulunur; bu talepler sınır dışı dosyasının içine yerleştirilmeye çalışıldığında sonuç alınamaz. Yeni bir başvuru düşünülüyorsa, önceki kararın gerekçesinde eleştirilen eksikliğin fiilen giderilmiş olması gerekir.
Burada anlatılanlar genel çerçeveye ilişkindir; yabancının statüsü, kararın hukuki sebebi ve tebligat tarihi süreci tümüyle değiştirebilir. Süreler çok kısa olduğundan, karar elinize ulaştığı gün hukuki destek almanız önem taşır.