Sınır dışı etme kararı, yabancının Türkiye'deki bütün hukuki durumunu tek kalemde değiştiren bir işlemdir. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu bu karara karşı yargı yolunu açık tutar; ancak süre son derece kısadır ve kaçırıldığında karar kesinleşir. Bu rehber, kararın tebliğinden sonuca kadar olan hattı iki ayrı denetim mekanizması üzerinden ele alıyor.
Tebliğ ve Yedi Günlük Süre
Sınır dışı etme kararı, yabancıya ya da yasal temsilcisine veya avukatına tebliğ edilir. Tebligatta kararın sonucu, itiraz usulleri ve süreleri de bildirilir. Karara karşı idare mahkemesine başvuru süresi tebliğden itibaren yedi gündür. Bu sürenin kısalığı nedeniyle, tebliğ evrakının üzerindeki tarih ve tebliğ edilen kişinin sıfatı ilk incelenmesi gereken unsurlardır. Dil bilmeyen yabancıya tercüman desteği sağlanıp sağlanmadığı da ayrıca sorgulanmalıdır.
Başvurunun Yürütmeye Etkisi
- Yargı yoluna başvurulduğunda, dava sonuçlanıncaya kadar yabancı kural olarak sınır dışı edilmez.
- Mahkeme başvuruyu kısa bir süre içinde karara bağlar ve verilen karar kesindir.
- Bu nedenle dilekçe, tek seferlik bir savunma gibi hazırlanmalı; bütün deliller ilk başvuruya eklenmelidir.
- Sonradan ortaya çıkan yeni durumlar için ayrı bir başvuru gündeme gelebilir.
Dilekçede Öne Çıkarılacak Savunma Hatları
- Kararın dayandığı sebebin somut delille desteklenmediği.
- Aile birliği ve çocuğun üstün yararı bakımından ölçüsüzlük bulunduğu.
- Gönderileceği ülkede ciddi risk altında olması nedeniyle geri gönderme yasağının uygulanması gerektiği.
- Sağlık durumu, yaş veya kırılganlık hâllerinin değerlendirilmediği.
- Uluslararası koruma başvurusunun bulunması hâlinde bu sürecin sonuçlanmadığı.
İdari Gözetim Ayrı Bir Denetim Konusudur
Sınır dışı kararı ile idari gözetim kararı aynı şey değildir ve aynı yolla denetlenmez. İdari gözetim altına alınan yabancı ya da temsilcisi, gözetimin kaldırılması için sulh ceza hâkimliğine başvurabilir; bu başvuru gözetim devam ettiği sürece yenilenebilir. Ayrıca idari gözetimin gerekliliği idarece düzenli aralıklarla yeniden değerlendirilir. Dosyada bu iki hattın birlikte yürütülmesi, kişinin özgürlüğüne ilişkin denetimin sınır dışı davasının sonucuna bağlı kalmasını önler.
Vatandaşlık Başvurusu Reddedilenler İçin Farklı Takvim
5901 sayılı Kanun kapsamında yapılan vatandaşlık başvurusunun reddi, sınır dışı kararından bağımsız bir idari işlemdir ve idari yargıda genel dava açma süresine tabidir. Bu iki sürecin süreleri karıştırıldığında, biri için tanınan kısa süre diğerine uygulanarak hak kaybı yaşanır. Aynı kişinin ikamet izni, çalışma izni ve vatandaşlık dosyaları arasındaki bağ, dilekçelerde açıkça kurulmalıdır.
Bu metin genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır. Yedi günlük süre nedeniyle, kararın tebliğ edildiği gün bir avukatla iletişime geçmeniz uygulamada en belirleyici adımdır.